sovuq tomchi

Danaga ekvivalent boʻlgan sinoptik konfiguratsiya. Bu ibora Ispaniyaning Oʻrta yer dengizi sohillari boʻylab -ayniqsa Valensiya Hamjamiyati va Mursiya mintaqasida- chuqur ildiz otgan boʻlib, u yerda jala yomgʻirlarining aksariyat epizodlari dana mavjud yoki mavjud emasligidan qatʼi nazar shunday ataladi. U nemischa kaltlufttropfen (sovuq havo havzasi/tomchisi) soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, bu soʻzni 1937-yilda meteorolog Richard T. A. Scherhag (1907-1970) kiritgan. U bu soʻz bilan umumiy gʻarbiy oqimlardan ajralib qolgan, faqat troposferaning oʻrta va yuqori qatlamlarida mavjud boʻlgan, ammo yer yuzasida kuzatilmaydigan, oʻrta kengliklarga xos sovuq yadroli depressiyani taʼriflagan. Xalqaro meteorologik terminologiyada u cut-off low (ajralib qolgan depressiya) deb ataladi. Ispaniyada meteorolog Manuel Ledesma (1916-2011) 1950-yil atrofida uni birinchi boʻlib 'gota fría' deb tarjima qilgan, uning hamkasbi meteorolog Mariano Medina (1922-1994) esa bu atamani ommalashtirishga yordam berib, uni 'tropik havo ichida ajralib qolgan sovuq havo girdobi [past bosim tizimi]' deb taʼriflagan. Uning keng tarqalishi 1980-yillarda, 1982-yil 20-oktabrda favqulodda jala yomgʻiri hodisasi natijasida Tous toʻgʻoni (Valensiya) qulashi oqibatida yuz bergan halokatli toshqindan soʻng boshlangan. Bu iboradan notoʻgʻri foydalanila boshlanganligi sababli sobiq Milliy meteorologiya instituti sinoptiklari DANA (yuqori qatlamlarda ajralib qolgan depressiyaning qisqartmasi) atamasini qoʻllashni taklif qilishgan. Bugungi kunda bu soʻnggi atama ommaviy axborot vositalarida tarqatilishi tufayli jamiyatda maʼlum darajada oʻrin egallagan, ammo 'gota fría' iborasini siqib chiqara olmagan. Hali ham dana oʻrniga bu iborani ishlatadigan koʻplab odamlar bor, dana atamasi esa faqat meteorologlar hamjamiyatida ustunlik qiladi.

Bog‘liq atamalar: dana