aurora ya ncha za dunia

Tukio la mwanga linalofanyika katika angahewa ya juu, katika mwinuko wa zaidi ya km 100, na ambalo huonekana mara kwa mara katika maeneo ya ncha za dunia. Ni matokeo ya mwingiliano wa upepo wa jua na angahewa ya Dunia. Sehemu ya mtiririko huo wa chembe za umeme zenye nguvu kubwa, zinazong'aa kutoka juani katika mielekeo yote, hukamatwa na uga wenye nguvu wa sumaku wa Dunia, unaofanya kazi kama ngao ya kinga na kuuelekeza kuelekea ncha mbili za sumaku. Mgongano wa chembe hizo na molekuli za gesi zilizopo katika angahewa ya juu husababisha utoaji wa mwanga katika urefu tofauti wa mawimbi (rangi tofauti) na, kwa hivyo, uundaji wa aurora za ncha za dunia. Rangi zake hutegemea aina ya molekuli zinazogongwa. Molekuli za oksijeni huunda aurora za rangi ya kijani; nitrojeni huzalisha miale ya rangi nyekundu, waridi, na zambarau, wakati rangi ya buluu, isiyo ya kawaida sana, hutokana na molekuli za hidrojeni, zilizoko juu sana katika angahewa. Kutegemea hemispheri ya Dunia inapoundwa, tuna aurora borealis (hemispheri ya kaskazini) na aurora australis (hemispheri ya kusini). Dhoruba kubwa za sumaku-ardhi (geomagnetic), zinazosababishwa katika uga wa sumaku wa Dunia na kuwasili kwa upepo wa jua wenye nguvu zaidi kuliko kawaida, husababisha aurora kubwa zaidi za ncha za dunia, ambazo zinaweza kuonekana katika latitudo za chini zaidi kuliko kawaida. Aurora borealis pia inajulikana kama taa za kaskazini (northern lights) na kuna hadithi nyingi zinazoizunguka. Katika baadhi ya tamaduni za Nordic ilidhaniwa kuwa ni roho za wafu, walioishi juu ya angahewa na kucheza wakiwa na mienge iliyowashwa kuongoza hatua za roho mpya.