qütb parıltısı

Yuxarı atmosferdə, 100 km-dən yuxarı yüksəkliklərdə baş verən və adətən qütb bölgələrində müşahidə olunan işıq hadisəsi. Bu, Günəş küləyinin Yerin atmosferi ilə qarşılıqlı təsirinin nəticəsidir. Günəşdən bütün istiqamətlərdə şüalanan yüksək enerjili elektrik hissəciklərinin həmin axınının bir hissəsi Yerin qoruyucu qalxan rolunu oynayan və onu iki maqnit qütbünə doğru yönəldən güclü maqnit sahəsi tərəfindən tutulur. Hissəciklərin yuxarı atmosferdə mövcud olan qaz molekullarına bombardmanı müxtəlif dalğa uzunluqlarında (müxtəlif rənglərdə) işıq saçmasına və nəticədə qütb parıltılarının əmələ gəlməsinə gətirib çıxarır. Onların çalarları bombardman edilən molekulların növündən asılıdır. Oksigen molekulları yaşıl rəngli parıltılar əmələ gətirir; azot qırmızı, çəhrayı və bənövşəyi tonlarda parıltılar yaradır, daha az rast gəlinən mavi rəng isə atmosferdə çox yüksəkdə yerləşən hidrogen molekullarından gəlir. Yerin hansı yarımkürəsində əmələ gəlmələrindən asılı olaraq, şimal parıltısı (şimal yarımkürəsi) və cənub parıltısı (cənub yarımkürəsi) mövcuddur. Yerin maqnitosferində normaldan daha güclü Günəş küləyinin gəlişi ilə yaranan böyük geomaqnit fırtınalar daha iri qütb parıltılarına səbəb olur ki, bunlar adi haldan daha aşağı en dairələrində müşahidə oluna bilər. Şimal parıltıları şimal işıqları kimi də tanınır və onların ətrafında çoxlu əfsanələr var. Bəzi Skandinaviya mədəniyyətlərində onların atmosferin üstündə yaşayan və yeni ruhların addımlarını yönəltmək üçün yanan məşəllərlə rəqs edən ölülərin ruhları olduğuna inanılırdı.