ध्रुवीय अरोरा
माथिल्लो वायुमण्डलमा, 100 km भन्दा माथिको उचाइमा हुने र प्रायः ध्रुवीय क्षेत्रहरूमा देखिने प्रकाशीय घटना। यो सौर्य वायु र पृथ्वीको वायुमण्डलबीचको अन्तरक्रियाको परिणाम हो। सूर्यबाट सबै दिशामा विकिरण हुने अत्यधिक ऊर्जावान विद्युतीय कणहरूको त्यस प्रवाहको एक भागलाई पृथ्वीको शक्तिशाली चुम्बकीय क्षेत्रले रोक्छ, जसले सुरक्षात्मक कवचको काम गर्छ र त्यसलाई दुई चुम्बकीय ध्रुवतर्फ मोड्छ। माथिल्लो वायुमण्डलमा रहेका ग्यासीय अणुहरूमाथि कणहरूको बमबारीको परिणामस्वरूप फरक-फरक तरङ्गदैर्ध्य (फरक रङ) मा प्रकाश उत्सर्जन हुन्छ र फलस्वरूप ध्रुवीय अरोराहरू बन्छन्। तिनका रङहरू बमबारी गरिएका अणुको प्रकारमा निर्भर हुन्छन्। अक्सिजन अणुहरूले हरियो रङका अरोरा बनाउँछन्; नाइट्रोजनले रातो, गुलाबी र बैजनी आभा उत्पन्न गर्छ भने कम बारम्बार देखिने निलो रङ वायुमण्डलमा धेरै माथि रहेका हाइड्रोजन अणुहरूबाट आउँछ। ती पृथ्वीको कुन गोलार्धमा बन्छन् भन्ने आधारमा हामीसँग अरोरा बोरियालिस (उत्तरी गोलार्ध) र अरोरा अष्ट्रालिस (दक्षिणी गोलार्ध) छन्। सामान्यभन्दा तीव्र सौर्य वायुको आगमनले पृथ्वीको चुम्बकमण्डलमा उत्पन्न हुने ठूला भूचुम्बकीय आँधीहरूका कारण ठूला ध्रुवीय अरोराहरू बन्छन्, जो सामान्यभन्दा कम अक्षांशमा पनि देख्न सकिन्छ। अरोरा बोरियालिसलाई उत्तरी ज्योति पनि भनिन्छ र यसबारे धेरै दन्त्यकथाहरू छन्। केही नोर्डिक संस्कृतिहरूमा तिनलाई मृतकका आत्माहरू मानिन्थ्यो, जो वायुमण्डलभन्दा माथि बस्थे र नयाँ आत्माहरूको पाइला डोर्याउन बलिरहेका मसाल लिएर नाच्थे।
सम्बन्धित शब्दहरू: सौर आँधी, अरोरा, उत्तरी अरोरा, दक्षिणी ध्रुवीय ज्योति (अरोरा अस्ट्रालिस)