kutup ışıkları

100 km üzerindeki irtifalarda üst atmosferde meydana gelen ve genellikle kutup bölgelerinde gözlemlenen ışıklı bir olgu. Güneş rüzgarının Dünya atmosferiyle etkileşiminin bir sonucudur. Güneşten her yöne yayılan, yüksek enerjili elektrik parçacıklarından oluşan bu akışın bir kısmı, koruyucu bir kalkan görevi gören ve onu iki manyetik kutba doğru saptıran Dünya'nın güçlü manyetik alanı tarafından yakalanır. Parçacıkların üst atmosferde bulunan gaz molekülleri üzerine bombardımanı, farklı dalga boylarında (farklı renklerde) ışık yayılmasına ve sonuç olarak kutup ışıklarının oluşumuna yol açar. Renk tonları, bombardımana uğrayan molekül türüne bağlıdır. Oksijen molekülleri yeşil renkli auroralar oluşturur; azot, kırmızı, pembe ve mor tonlarında parıltılar üretir, daha az sık görülen mavi renk ise atmosferde çok yükseklerde bulunan hidrojen moleküllerinden gelir. Oluştukları Dünya yarımküresine bağlı olarak, aurora borealis (kuzey yarımküre) ve aurora australis (güney yarımküre) vardır. Dünya'nın manyetosferinde normalden daha yoğun bir güneş rüzgarının gelişiyle oluşan büyük jeomanyetik fırtınalar, olağandan daha düşük enlemlerde gözlemlenebilen daha büyük kutup ışıklarına yol açar. Aurora borealis, kuzey ışıkları olarak da bilinir ve çevresinde birçok efsane vardır. Bazı İskandinav kültürlerinde, bunların atmosferin üzerinde yaşayan ve yeni ruhların adımlarına rehberlik etmek için yanan meşalelerle dans eden ölülerin ruhları olduğu düşünülüyordu.