gropë bore

Një gropë disa metra e thellë e hapur në tokë, me mure mbajtëse prej guri ose tulle dhe e mbyllur në majë me një qemer muratures, e destinuar për magazinimin dhe ruajtjen e borës, me qëllim që të ketë akull (borë e ngjeshur) në dispozicion gjatë muajve të vitit kur bora e grumbulluar në tokë shkrin. Referencat më të hershme historike për këtë lloj ndërtimi i përkasin Mesopotamisë dhe Egjiptit të Lashtë, rreth 3.000 vjet më parë. Grekët dhe romakët gjithashtu e shfrytëzuan akullin e ruajtur në gropa, duke e përdorur për qëllime terapeutike dhe për të ftohur pijet në verë. Gjatë Epokës së Vogël të Akullnajave (LIA), veprimtaria tregtare e lidhur me borën arriti kulmin, me shumë gropa të ndërtuara që nga shekulli XIV e tutje. Nga fundi i shekullit XIX kishte nisur rënia, pasi fundi i LIA përkoi me shpikjen e makinerive të ftohjes dhe prodhimin e akullit artificial. Gropa e borës njihet edhe me emra të tjerë si cava, nevera ose nevero artificiale. Edhe pse dizajni i tyre ndryshon nga njëra te tjetra, të gjitha kanë një derë të vogël hyrjeje, që të çon në një shkallë të ngushtë të brendshme anësore nga e cila mund të zbritet në fund ose deri në nivelin e arritur nga bora e ruajtur brenda. Kur ndodhte një reshje e dendur bore në zonën ku ndodhej gropa, vihej në lëvizje një sistem që përfshinte disa qindra njerëz të cilët, në mënyrë të koordinuar, merreshin me transportimin e sasive të mëdha bore - të bartura mbi shpinë - deri në hyrjen e gropës dhe, pasi arrinin aty, e hidhnin brenda. Brenda, disa punëtorë e grumbullonin dhe e ngjeshnin siç duhej. Pasi kalonte dimri, kryhej operacioni i kundërt: nxjerrja e akullit, i cili, pasi priitej në blloqe, transportohej me mushka drejt qendrave të banuara aty pranë, ku shitej dhe shpërndahej. Shumë nga këto gropa janë ende në këmbë, disa prej të cilave janë restauruar.

I njohur edhe si: gropa e borës