παγοθήκη

Ένας λάκκος βάθους αρκετών μέτρων, ανοιγμένος στη γη, με τοίχους αντιστήριξης από πέτρα ή τούβλο και κλεισμένος στην κορυφή με θολωτή κατασκευή από τοιχοποιία, προοριζόμενος για την αποθήκευση και διατήρηση χιονιού, ώστε να υπάρχει διαθέσιμος πάγος (συμπιεσμένο χιόνι) κατά τους μήνες του έτους κατά τους οποίους λιώνει το χιόνι που έχει συσσωρευτεί στο έδαφος. Οι πρώτες ιστορικές αναφορές σε αυτόν τον τύπο κατασκευής ανάγονται στη Μεσοποταμία και την Αρχαία Αίγυπτο, πριν από 3,000 χρόνια. Οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι έκαναν επίσης χρήση πάγου αποθηκευμένου σε λάκκους, χρησιμοποιώντας τον για θεραπευτικούς σκοπούς και για να δροσίζουν ποτά το καλοκαίρι. Κατά τη διάρκεια της Μικρής Εποχής των Πάγων (LIA), η εμπορική δραστηριότητα που συνδεόταν με το χιόνι έφτασε στο απόγειό της, με πολλούς λάκκους να κατασκευάζονται από τον 14ο αιώνα και έπειτα. Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα είχε ήδη αρχίσει η παρακμή, καθώς το τέλος της Μικρής Εποχής των Πάγων συνέπεσε με την εφεύρεση των ψυκτικών μηχανών και την παρασκευή τεχνητού πάγου. Ο λάκκος χιονιού είναι επίσης γνωστός με άλλα ονόματα, όπως cava, nevera, ή τεχνητό nevero. Παρόλο που ο σχεδιασμός τους διαφέρει από τον έναν στον άλλο, όλοι διαθέτουν μια μικρή θύρα πρόσβασης, η οποία οδηγεί σε μια στενή εσωτερική πλευρική σκάλα, μέσω της οποίας μπορεί κανείς να κατέβει έως τον πυθμένα ή έως το επίπεδο που έφτανε το αποθηκευμένο στο εσωτερικό χιόνι. Όταν σημειωνόταν έντονη χιονόπτωση στην περιοχή όπου βρισκόταν ο λάκκος, τίθετο σε λειτουργία ένα σύστημα στο οποίο συμμετείχαν αρκετές εκατοντάδες άνθρωποι, οι οποίοι, με συντονισμένο τρόπο, αναλάμβαναν να μεταφέρουν μεγάλες ποσότητες χιονιού -κουβαλώντας το στην πλάτη τους- μέχρι την είσοδο του λάκκου και, μόλις έφταναν εκεί, το έριχναν μέσα. Στο εσωτερικό, αρκετοί εργάτες το στοίβαζαν και το συμπίεζαν κατάλληλα. Μόλις περνούσε ο χειμώνας, πραγματοποιείτο η αντίστροφη διαδικασία: η συλλογή του πάγου, ο οποίος, αφού κοβόταν σε τεμάχια, μεταφερόταν με μουλάρια στους κοντινούς οικισμούς, όπου πωλείτο και διανεμόταν. Πολλοί από αυτούς τους λάκκους εξακολουθούν να υπάρχουν μέχρι σήμερα, ορισμένοι εκ των οποίων έχουν αποκατασταθεί.