μετεωρολογικός δορυφόρος

Ένας τεχνητός δορυφόρος που περιφέρεται γύρω από τη Γη και πραγματοποιεί μετεωρολογικές παρατηρήσεις, μεταδίδοντάς τες σε επίγειους σταθμούς λήψης. Τα δεδομένα που μπορεί να συλλέξει είναι εξαιρετικά ποικίλα, όχι περιοριζόμενα αποκλειστικά στη λήψη εικόνων νεφών, η οποία είναι η πιο γνωστή του λειτουργία χάρη στα τηλεοπτικά δελτία καιρού. Αυτοί οι δορυφόροι είναι επίσης υπεύθυνοι για την παρακολούθηση πληθώρας μεταβλητών και στοιχείων μετεωρολογικού και κλιματικού ενδιαφέροντος, όπως τα αερολύματα (καπνός, σκόνη, ηφαιστειακή τέφρα…), τα πολικά σέλας, οι παγετώνες, τα παγόβουνα, οι παγοκάλυψες, η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας, οι άνεμοι, οι καταιγίδες, οι συγκεντρώσεις ρυπογόνων αερίων, το στρατοσφαιρικό όζον, το CO₂, το μεθάνιο… Η κάλυψη που παρέχουν οι μετεωρολογικοί δορυφόροι είναι παγκόσμια, γεγονός που ισοδυναμεί με έναν όγκο εκατομμυρίων νέων δεδομένων κάθε ημέρα, τα οποία τροφοδοτούν τα αριθμητικά μοντέλα πρόγνωσης καιρού. Ο πρώτος μετεωρολογικός δορυφόρος που ολοκλήρωσε επιτυχώς την αποστολή του ήταν ο TIROS 1, ο οποίος εκτοξεύθηκε από τη NASA την 1η Απριλίου 1960. Πρόδρομός του ήταν ο Vanguard 2, μέρος ενός προγράμματος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, ο οποίος εκτοξεύθηκε τον προηγούμενο χρόνο (στις 17 Φεβρουαρίου 1959). Αν και αυτός ο δορυφόρος σχεδιάστηκε για να μετρά την κατανομή της νεφοκάλυψης και την πυκνότητα του αέρα, παρείχε ελάχιστα δεδομένα, γι' αυτό και ο TIROS 1 θεωρείται συνήθως ο πρώτος μετεωρολογικός δορυφόρος στην ιστορία. Η εκτόξευση, το 1963, του Προγράμματος Παγκόσμιας Παρακολούθησης Καιρού (World Weather Watch) του ΠΟΜ (WMO) ενίσχυσε οριστικά την παρατήρηση της ατμόσφαιρας από το διάστημα, χάρη στους μετεωρολογικούς δορυφόρους. Ανάλογα με το ύψος πάνω από την επιφάνεια της Γης στο οποίο τοποθετείται ένας τεχνητός δορυφόρος, λαμβάνονται υπόψη τέσσερις τύποι τροχιάς: 1) χαμηλή γήινη τροχιά (πολική ή τροχιά αναμονής)· 2) μέση γήινη τροχιά (χρησιμοποιούμενη από δορυφόρους που υποστηρίζουν παγκόσμια συστήματα πλοήγησης)· 3) γεωσύγχρονη τροχιά· και 4) υψηλή γήινη τροχιά. Οι μετεωρολογικοί δορυφόροι εντάσσονται στις κατηγορίες 1 και 3.