Shimoliy Atlantika tebranishi

Xalqaro miqyosda NAO (North Atlantic Oscillation) qisqartmasi bilan tanilgan va ilk bor 1924-yilda britaniyalik meteorolog ser Gilbert Tomas Uoker (1868-1958) tomonidan aniqlangan bu hodisa Shimoliy Atlantikadagi Islandiya mintaqasi va Azor orollari mintaqasi oraligʻida joylashgan havo massasidagi yirik masshtabli tebranishdan iborat. Ushbu tabiiy tebranish Yevropa ustidagi atmosfera sirkulyatsiyasining, asosan qishdagi, oʻzgaruvchanligini katta darajada belgilaydi. Uning taʼsir doirasi Yevropa qitʼasi bilan cheklanmay, Shimoliy Amerikadan Osiyoning shimoligacha choʻziladi, shu sababli u butun Shimoliy yarimshardagi iqlimning xatti-harakatida muhim rol oʻynaydi. NAO qabul qilishi mumkin boʻlgan turli ishora va kattalik standartlashtirilgan raqamli indeks (NAO indeksi) yordamida hisoblanadi; u Shimoliy Atlantikaning subtropik yuqori bosim hukmron boʻlgan mintaqasida va Islandiyaning past bosim hududida joylashgan ikki meteorologik stansiya oʻrtasidagi yer usti atmosfera bosimi farqi sifatida aniqlanadi. Dastlab uni hisoblash uchun Azor orollaridagi (Portugaliya) Ponta-Delgada va Stikkisholmur (Islandiya) stansiyalari tanlangan. Vaqt oʻtishi bilan klimatologlar Reykyavik, Lissabon yoki Gibraltar kabi boshqa tayanch stansiyalardan ham foydalana boshladilar. Har bir yil uchun NAO indeksini hisoblash tebranish musbat (NAO+) yoki manfiy (NAO-) ekanini bilish imkonini beradi, bu uning qiymati mos ravishda +1 dan katta yoki –1 dan kichik boʻlishiga bogʻliq. Agar qiymat –1 va +1 oraligʻida boʻlsa, neytral sharoitlar kuzatiladi. Musbat fazada Azor antitsikloni odatdagidan yuqoriroq bosim qiymatlarini namoyon etib, blokirovka vaziyatlariga yordam beradi. Manfiy fazada esa yuqorida tilga olingan antitsiklon zaiflashadi va past bosimli tizimlar qatorlari -ular bilan bogʻliq shamol boʻronlari bilan birga- pastroq kengliklardan oʻtishiga imkon beradi.