Oscylacja Północnoatlantycka (NAO)

Znana na całym świecie pod akronimem NAO (North Atlantic Oscillation) i zidentyfikowana po raz pierwszy w 1924 r. przez brytyjskiego meteorologa Sir Gilberta Thomasa Walkera (1868-1958), składa się z wielkoskalowej fluktuacji masy powietrza zlokalizowanej między regionem Islandii a regionem Azorów, obu na Północnym Atlantyku. Ta naturalna oscylacja determinuje w dużej mierze zmienność obecną w cyrkulacji atmosferycznej nad Europą, głównie zimą. Jej obszar wpływu nie ogranicza się do kontynentu europejskiego, rozciągając się od Ameryki Północnej do Północnej Azji, więc odgrywa ważną rolę w zachowaniu klimatu na całej Półkuli Północnej. Różny znak i wielkość, jaką może przybrać NAO, oblicza się za pomocą standaryzowanego wskaźnika numerycznego (wskaźnik NAO), zdefiniowanego jako różnica ciśnienia atmosferycznego na powierzchni między dwiema stacjami pogodowymi zlokalizowanymi odpowiednio w regionie Północnego Atlantyku, gdzie dominuje subtropikalny wyż, a obszarem niskiego ciśnienia Islandii. Początkowo do jego obliczenia wybrano stacje Ponta Delgada na wyspach Azorów (Portugalia) oraz Stykkishólmur (Islandia). Z biegiem czasu klimatolodzy zaczęli również używać innych stacji referencyjnych, takich jak Reykjavik, Lizbona czy Gibraltar. Obliczenie wskaźnika NAO dla każdego roku pozwala dowiedzieć się, czy oscylacja jest dodatnia (NAO+) czy ujemna (NAO-), w zależności od tego, czy jego wartość jest większa niż +1, czy mniejsza niż –1, odpowiednio. Jeśli wartość spada między –1 a +1, mamy warunki neutralne. W fazie dodatniej Wyż Azorski wykazuje wyższe niż zwykle wartości ciśnienia, sprzyjając sytuacjom blokady. W fazie ujemnej wspomniany wyż jest bardziej osłabiony, co pozwala pociągom układów niskiego ciśnienia - z powiązanymi burzami wietrznymi - na przechodzenie przez niższe szerokości geograficzne.