उत्तर एट्लान्टिक दोलन

अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा NAO (North Atlantic Oscillation) भनेर चिनिने र 1924 मा ब्रिटिश मौसमविद् सर गिल्बर्ट थोमस वाकर (1868-1958) ले पहिलो पटक पहिचान गरेको, यो उत्तर एट्लान्टिकमा रहेको आइसल्याण्ड क्षेत्र र एजोरेस क्षेत्रको बीचमा अवस्थित वायुराशिमा हुने ठूलो पैमानाको उतारचढाव हो। यो प्राकृतिक दोलनले मुख्यतया जाडोमा युरोपमाथि वायुमण्डलीय परिसञ्चरणमा देखिने परिवर्तनशीलतालाई धेरै हदसम्म निर्धारण गर्छ। यसको प्रभाव क्षेत्र युरोपेली महाद्वीपमा मात्र सीमित छैन, यो उत्तर अमेरिकादेखि उत्तरी एसियासम्म फैलिएको छ, त्यसैले सम्पूर्ण उत्तरी गोलार्धको जलवायुको व्यवहारमा यसले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। NAO ले लिन सक्ने फरक चिह्न र परिमाण एउटा मानकीकृत सङ्ख्यात्मक सूचकाङ्क (NAO सूचकाङ्क) बाट गणना गरिन्छ, जसलाई उत्तर एट्लान्टिकको उपोष्णकटिबन्धीय उच्च चाप हावी हुने क्षेत्र र आइसल्याण्डको न्यून चाप क्षेत्रमा क्रमशः अवस्थित दुई मौसम स्टेशनहरूबीचको सतही वायुमण्डलीय चापको भिन्नताका रूपमा परिभाषित गरिन्छ। सुरुमा यसको गणनाका लागि एजोरेस टापुहरू (पोर्चुगल) को पोन्टा डेल्गाडा र (आइसल्याण्डको) स्टाइक्किस्होल्मुर स्टेशनहरू छानिएका थिए। समयसँगै जलवायुविद्हरूले रेक्जाभिक, लिस्बन वा जिब्राल्टर जस्ता अन्य सन्दर्भ स्टेशनहरू पनि प्रयोग गर्न थाले। प्रत्येक वर्षको NAO सूचकाङ्क गणना गर्दा दोलन धनात्मक (NAO+) छ वा ऋणात्मक (NAO-) छ भन्ने जान्न सकिन्छ, जुन यसको मान क्रमशः +1 भन्दा बढी वा –1 भन्दा कम हुनेमा निर्भर गर्छ। यदि मान –1 र +1 को बीचमा पर्छ भने तटस्थ अवस्था हुन्छ। धनात्मक चरणमा एजोरेस उच्च चापमा सामान्यभन्दा उच्च चापको मान देखिन्छ, जसले अवरोध (ब्लकिङ) अवस्थाहरूलाई बढावा दिन्छ। ऋणात्मक चरणमा उक्त उच्च चाप अझ कमजोर हुन्छ, जसले न्यून चाप प्रणालीहरूका शृङ्खला -सँगै जोडिएका हावाहुरीसहित- तल्लो अक्षांशहरूबाट गुज्रन अनुमति दिन्छ।