Şimali Atlantika ossilyasiyası

Beynəlxalq səviyyədə NAO (North Atlantic Oscillation) abreviaturası ilə tanınan və ilk dəfə 1924-cü ildə britaniyalı meteoroloq ser Gilbert Tomas Uoker (1868-1958) tərəfindən müəyyən edilmiş bu hadisə, Şimali Atlantikada, İslandiya bölgəsi ilə Azor bölgəsi arasında yerləşən hava kütləsinin iri miqyaslı dalğalanmasından ibarətdir. Bu təbii ossilyasiya əsasən qışda Avropa üzərində atmosfer sirkulyasiyasında mövcud olan dəyişkənliyi böyük ölçüdə müəyyən edir. Onun təsir sahəsi Avropa qitəsi ilə məhdudlaşmır, Şimali Amerikadan Şimali Asiyaya qədər uzanır, buna görə də bütün Şimal yarımkürəsində iqlimin davranışında mühüm rol oynayır. NAO-nun ala biləcəyi müxtəlif işarə və böyüklük standartlaşdırılmış ədədi indeks (NAO indeksi) vasitəsilə hesablanır, bu indeks Şimali Atlantikanın subtropik yüksək təzyiqin hakim olduğu bölgəsində və İslandiyanın aşağı təzyiq sahəsində yerləşən iki meteoroloji stansiya arasında yerüstü atmosfer təzyiqi fərqi kimi müəyyən edilir. Əvvəlcə hesablama üçün Azor adalarındakı (Portuqaliya) Ponta Delqada və İslandiyadakı Stykkishólmur stansiyaları seçilmişdi. Zamanla iqlimşünaslar Reykyavik, Lissabon və ya Cəbəllütariq kimi digər istinad stansiyalarından da istifadə etməyə başladılar. Hər il üçün NAO indeksinin hesablanması ossilyasiyanın müsbət (NAO+) və ya mənfi (NAO-) olduğunu, qiymətinin müvafiq olaraq +1-dən böyük və ya –1-dən kiçik olmasından asılı olaraq, bilməyə imkan verir. Qiymət –1 ilə +1 arasında olarsa, neytral şərait var. Müsbət fazada Azor yüksək təzyiq sahəsi adi hallardan daha yüksək təzyiq qiymətləri göstərir və blokinq vəziyyətlərinə şərait yaradır. Mənfi fazada yuxarıda qeyd olunan yüksək təzyiq daha zəifləmiş olur və aşağı təzyiq sistemləri qatarlarının - əlaqəli külək fırtınaları ilə birlikdə - daha aşağı enliklərdən keçməsinə imkan verir.