ဂျက်လေကြောင်း (Jet stream)

ထရိုပိုပေါ့ (tropopause) အနီးတွင် အလှမ်းလောက်ပြန့်သော ဒေါင်လိုက်ဝင်ရိုးတစ်လျှောက် စီးဆင်းသော ပြင်းထန်ကျဉ်းမြောင်းသော လေကြောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အလယ်ပိုင်းတွင် အမြင့်ဆုံးလေတိုက်နှုန်းကို ရောက်ရှိပြီး၊ 110 km/h အောက် အဘယ်အခါမျှ ကျဆင်းသွားခြင်းမရှိသလို 200 km/h ထက် မကြာခဏ ကျော်လွန်သည်။ ဂျက်လေကြောင်းများသည် ကီလိုမီတာထောင်ချီ ရှည်လျားနိုင်ပြီး၊ ပုံမှန်အားဖြင့် ဆိုင်းနူးဆိုက်ဒယ်ပုံသဏ္ဌာန်ကို ဆောင်ယူသည်။ ၎င်းတို့၏ အကျယ်သည် ကီလိုမီတာရာနှင့်ချီရှိပြီး ၎င်း၏အထူမှာ ကီလိုမီတာအနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ဗဟိုပတ်လည်တွင် အားကောင်းသော အလျားလိုက်နှင့် ဒေါင်လိုက် wind shear ရှိပြီး၊ ၎င်းက ပြင်းထန်သော လှုပ်ရှားစွန့်စားမှု (turbulence) ဧရိယာများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ စီးပွားရေးလေယာဉ်များသည် နောက်ကျောလေဖြင့် ဂျက်၏ဗဟိုတွင် ပျံသန်းခြင်းအားဖြင့် လောင်စာချွေတာနိုင်ပြီး ၎င်းတို့၏ ခရီးစဉ်ကြာချိန်ကို တိုတောင်းစေနိုင်သည်။ ပိုက်လွတ်များ ဂရုစိုက်ရမည့် တစ်ခုတည်းသောသတိပေးချက်မှာ အန္တရာယ်ရှိသော turbulence ရှိသည့် ပတ်ပတ်လည်ဧရိယာများကို ရှောင်ရှားပြီး ၎င်း၏ဗဟိုအပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန်ဖြစ်သည်။ ထိုရည်ရွယ်ချက်အတွက်၊ ကွဲပြားသော ခရီးစဉ်ဂျက်လေကြောင်းများ ရောက်ရှိမည့်ဟု ခန့်မှန်းရသော တည်နေရာနှင့် အမြင့်ဆိုင်ရာ အလွန်တိကျသောအချက်အလက်များပါရှိသော မြေပုံများကို နေ့စဉ် ရေးဆွဲထားသည်။ ၎င်းတို့၏ တည်နေရာနှင့် ဦးတည်ချက်သည် တစ်နေ့နှင့်တစ်နေ့ ကွဲပြားသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ၎င်းတို့ထဲမှ တစ်ခုသည် လေထု၏ ပိုနိမ့်သောနေရာတွင် ပေါ်ထွက်လာသည် (low-level jet)။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဓိကဂျက်လေကြောင်းငါးခု ရှိသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ကမ္ဘာ၏ လုံးဝုန်းညီညွတ်မှုကြောင့်၊ ကမ္ဘာ၏ တစ်ဝက်စီတွင် (အနောက်ဘက်တိုက်ခတ်သည့်) ပိုလားဂျက်တစ်ခုနှင့် subtropical ဂျက်တစ်ခု ရှိပြီး၊ အီကွေတာတွင်မူ အရှေ့ဘက်တိုက်ခတ်သောဂျက်လေကြောင်း စီးဆင်းသည်။ အာတိတ်တွင်လည်းကောင်း၊ အန်တာတိကတိကာတွင်လည်းကောင်း "စထရက်တိုစဖီးရစ်ဂျက်" ဟုခေါ်သောလေကြောင်းများ တစ်ခါတစ်ရံ ပေါ်ထွက်တတ်သည်။ ဂျက်လေကြောင်းများကို ဂျပန်မိုးလေဝသပညာရှင် Wasaburo Oishi (1874-1950) က ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော်လည်း၊ ပထမဆုံးသိပ္ပံနည်းကျရည်ညွှန်းချက်မှာ ၎င်းထက်နောက်ကျပြီး၊ ဂျာမန်မိုးလေဝသပညာရှင် Heinrich Seilkopf (1895-1968) က ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် strahlströmung ("jet stream") ဟူသော စကားရပ်ကို ၎င်းတို့ကိုရည်ညွှန်းရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။