აზოტი

ჰაერის შემადგენელი აირების ნარევის მთავარი კომპონენტი, რომელიც მასში მოლეკულური ფორმით (N2) არის წარმოდგენილი. იგი, ყველაზე ბევრით, დედამიწის ატმოსფეროში ყველაზე უხვი ელემენტია და მისი მოცულობის 78,084%-ს იკავებს. ეს არის უფერო, უსუნო, უგემო და ინერტული აირი, ფუნდამენტური დედამიწაზე სიცოცხლისთვის, ბიოლოგიურ პროცესებში მისი მნიშვნელოვანი როლის გამო. ე.წ. აზოტის ციკლი პასუხისმგებელია ამ ატმოსფერული აირის ცოცხალ არსებებთან გაცვლის რეგულირებაზე. ვინაიდან ის ქიმიურად რეაქტიული აირი არ არის, ციკლი შესაძლებელია მხოლოდ გარკვეული ბაქტერიების როლის წყალობით, რომლებსაც შეუძლიათ აზოტშემცველი ნაერთების სინთეზი ჰაერიდან აღებული აზოტისგან, რაც იწვევს აზოტის ფიქსაციის სახელით ცნობილ პროცესს. შოტლანდიელი ქიმიკოსი, ექიმი და ბოტანიკოსი დანიელ რეზერფორდი (1749-1819) იყო პირველი, ვინც 1772 წელს გამოავლინა ამ აირის არსებობა. მან მას „ფლოგისტონიზებული ჰაერი“ უწოდა, ფლოგისტონის მითითებით; ნივთიერება, რომელიც იმ დროს ითვლებოდა საგნების აალებადობაზე პასუხისმგებლად. მოგვიანებით ფრანგმა ქიმიკოსმა ანტუან-ლორან დე ლავუაზიემ (1743-1794) მას azote უწოდა, ტერმინი, რომელიც მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან ζωή (სიცოცხლე), წინ დართული კერძო პრეფიქსით (ასო „a“ -ალფა ბერძნულ ანბანში), და ნიშნავს „სიცოცხლის გარეშე“ ანუ ინერტულს, რაც აზოტის მთავარი მახასიათებელია.