Penitentlər

Penitent qarlarına qısaca belə deyilir. Bu ad, çox xüsusi və ifrat meteoroloji şəraitə məruz qalan qar örtüyünün sonda çevrildiyi, hündürlüyü çox dəyişkən (bir neçə santimetrdən 4-5 metrə qədər) olan sıx qardan ibarət diqqətçəkən sivri qüllələrə verilir. Bu qəribə ad onların Müqəddəs Həftədəki tövbəkarlar (penitentlər) yürüşünə, hər birinin sivri başlıq geyinməsinə bənzərliyinə görədir. Onlar dünyanın müxtəlif dağ silsilələrinin yüksək dağlıq ərazilərində qeydə alınıb və ən çox Argentina və Çilinin Mərkəzi And dağlarının səhra xarakterli dağlıq bölgəsində, adətən dəniz səviyyəsindən 4000 m yuxarıda əmələ gəlir. İspaniyada onlar bəzən həm Pireneydə, həm də Teyde dağında yaranır. Bu buz iynələri qarın ərimə və sublimasiya yolu ilə itirilməsinin nəticəsidir. Yuxarıda qeyd olunan And bölgəsində mühit buzlu olmaqdan başqa, həm də o qədər ifrat dərəcədə quraqdır ki, səthdəki qar buxarlanmağa başlayır və qar örtüyündə çökəkliklər əmələ gəlir. Həmin boşluqlar tədricən genişləndikcə günəş amili əhəmiyyətli olur (günəşli və kölgəli sahələr arasında fərqli günəşlənmə), bu da qar itkisi prosesini sürətləndirir, örtüyü tədricən deşərək buz stalaqmitlərinə bənzər formaların yaranması ilə yekunlaşır. Penitentlər haqqında ilk elmi qeyd ingilis təbiətşünası Çarlz Darvinə (1809-1882) məxsusdur; o, 1835-ci il martın 22-də And bölgəsi üzrə ekspedisiya zamanı onlarla rastlaşıb. Çilidə yaşayan fransız qlyasioloqu Lui Lliboutri (1922-2007) isə onların necə əmələ gəldiyini ilk dəfə qənaətbəxş şəkildə izah edib.

Həmçinin belə tanınır: penitentes