तडित् चालक
भवनलाई चट्याङ लाग्नबाट जोगाउने, त्यसमा बस्ने मानिसहरूको शारीरिक सुरक्षा गर्ने उपकरण। तडित् चालकहरू जहाज र विभिन्न प्रकारका स्थापनाहरू (एन्टेना, बिजुलीका पिलर, वायु टर्बाइन...) मा पनि राखिन्छन्। सबैभन्दा सामान्य प्रकार बिन्दु-विसर्जन प्रभावमा आधारित हुन्छ र यसका आविष्कारक, बहुप्रतिभाशाली बेन्जामिन फ्र्याङ्कलिन (1706-1790) को सम्मानमा यसलाई फ्र्याङ्कलिन तडित् चालक पनि भनिन्छ। फिलाडेल्फिया (अमेरिका) मा जुन 15, 1752 मा गरिएको आफ्नो प्रसिद्ध चङ्गा प्रयोगका कारण उनले चट्याङका प्रहारहरू विद्युतीय विसर्जन हुन् भनेर प्रमाणित गरे। अर्को वर्ष (1753) उनले यो उपकरण आविष्कार गरे। परम्परागत तडित् चालक भवनको सबैभन्दा अग्लो बिन्दुमा राखिन्छ र यसमा एक वा बढी जस्तापाताले लेपित स्टिलका धातुका डण्डीहरू हुन्छन्, जुन टङ्स्टनको टुप्पोमा टुङ्गिन्छन्, चट्याङ लाग्दा उत्पन्न हुने उच्च तापक्रमलाई सहन सक्ने। त्यो टुप्पोमा हावाको आयनीकरणले आँधी बादलबाट आउने चट्याङका लागि बाटो खोल्छ। अर्को छेउ कम प्रतिरोध भएका धातुका चालकहरू मार्फत जमिनसँग जोडिएको हुन्छ। यसरी, चट्याङ डण्डीमा लाग्दा यो छिट्टै जमिनमा प्रसारित हुन्छ, जसले विसर्जनबाट भवनको संरचनामा क्षति हुनबाट रोक्छ। केही तडित् चालकहरू - जुन बिन्दु-विसर्जन प्रभावमा पनि आधारित छन् - रेडियोधर्मी आइसोटोपको सानो मात्रा भएको एक प्रकारको घेराले सजिएका हुन्छन्, जसको उद्देश्य उपकरणको वरिपरिको हावालाई अझ बढी आयनीकरण गर्नु हो। जालीजस्ता तडित् चालकहरू पनि छन् - फाराडे पिँजराको भौतिक सिद्धान्तमा आधारित -, जसमा जमिनसँग जोडिएको धातुको जाली भवनलाई पूर्ण रूपमा ढाक्छ। धातुको संरचना भएको आधुनिक भवनले पनि यही कार्य पूरा गर्छ, त्यसैले चट्याङ त्यसभित्र पसेर भित्र क्षति गर्ने सम्भावना लगभग शून्यमा झर्छ।
सम्बन्धित शब्दहरू: चट्याङ