მეხსაცავი

მოწყობილობა, რომელიც შენობას ელვის დარტყმისგან იცავს და იცავს მასში მყოფი ადამიანების ფიზიკურ მთლიანობას. მეხსაცავებს ასევე ათავსებენ გემებზე და ყველაზე მრავალფეროვან ობიექტებზე (ანტენები, ელექტრო ანძები, ქარის ტურბინები...). ყველაზე გავრცელებული მათგან ეფუძნება წვეროდან განმუხტვის ეფექტს და მას ფრანკლინის მეხსაცავსაც უწოდებენ, მისი გამომგონებლის - მრავალმხრივი ნიჭის მქონე ბენჯამინ ფრანკლინის (1706-1790) - პატივსაცემად. თავისი ცნობილი ფრანის ექსპერიმენტით, რომელიც ფილადელფიაში (აშშ) 1752 წლის 15 ივნისს ჩაატარა, მან აჩვენა, რომ ელვა ელექტრული განმუხტვებია. მომდევნო წელს (1753) მან გამოიგონა ეს მოწყობილობა. ჩვეულებრივი მეხსაცავი შენობების უმაღლეს წერტილში იდგმება და შედგება ერთი ან რამდენიმე გალვანიზებული ფოლადის მეტალის ღეროსგან, რომელიც მთავრდება ვოლფრამის წვერით, რომელიც გამძლეა ელვის დარტყმისას წარმოქმნილი მაღალი ტემპერატურების მიმართ. ამ წვერთან ჰაერის იონიზაცია გზას უხსნის ჭექა-ქუხილის ღრუბლებიდან მომავალ ელვას. მეორე ბოლო მიწასთან დაკავშირებულია დაბალი წინაღობის მეტალის გამტარებით. ამ გზით, როდესაც ელვა ღეროს ეჯახება, იგი სწრაფად გადაეცემა მიწას და ხელს უშლის იმას, რომ განმუხტვამ შენობის სტრუქტურას ზიანი მიაყენოს. ზოგიერთი მეხსაცავი - ასევე წვეროდან განმუხტვის ეფექტზე დაფუძნებული - გვირგვინდება ერთგვარი რგოლით, რომელიც რადიოაქტიური იზოტოპის მცირე რაოდენობას შეიცავს და რომლის დანიშნულებაა მოწყობილობის გარშემო ჰაერის დამატებით იონიზაცია. არსებობს აგრეთვე ბადისებრი მეხსაცავები - ფარადეის გალიის ფიზიკურ პრინციპზე დაფუძნებული -, რომლებიც შედგება დამიწებული მეტალის ბადისგან, რომელიც შენობებს მთლიანად ფარავს. თანამედროვე შენობა მეტალის კონსტრუქციით იგივე ფუნქციას ასრულებს, რის გამოც ელვის მასში შეღწევისა და შიგნით ზიანის მიყენების ალბათობა პრაქტიკულად ნულამდე მცირდება.

დაკავშირებული ტერმინები: ელვა