чагылганкайтаргыч
Имаратты чагылгандан коргоочу, аны ээлеген адамдардын физикалык бүтүндүгүн сактоочу түзмөк. Чагылганкайтаргычтар кемелерге жана эң ар түрдүү курулмаларга (антенналар, электр мунаралары, шамал турбиналары...) да орнотулат. Алардын эң көп таралганы учтун разряд эффектисине негизделген жана анын ойлоп табуучусунун урматына Франклин чагылганкайтаргычы деп да аталат: көп тармактуу Бенжамин Франклин (1706-1790). Филадельфияда (АКШ) 1752-жылдын 15-июнунда жүргүзүлгөн белгилүү батпарак тажрыйбасынын аркасында ал чагылгандар электр разряддары экенин далилдеген. Кийинки жылы (1753) ал түзмөктү ойлоп тапкан. Кадимки чагылганкайтаргыч имараттардын эң жогорку чекитине орнотулат жана чагылган тийгенде пайда болгон жогорку температураларга туруктуу вольфрам учу менен аяктаган бир же бир нече гальванизделген болот металл таякчадан турат. Ошол учтагы абанын ионизациясы бороон булуттарынан келген чагылган үчүн жолду ачат. Экинчи учу төмөнкү каршылыктагы металл өткөргүчтөр аркылуу жерге туташтырылган. Ошентип, чагылган таякчага тийгенде тез жерге өткөрүлүп, разряддын имараттын түзүмүнө зыян келтирүүсүнө жол бербейт. Кээ бир чагылганкайтаргычтар - ошондой эле учтун разряд эффектисине негизделген - түзмөктүн айланасындагы абаны андан ары иондоштуруу максатындагы радиоактивдүү изотоптун аз өлчөмүн камтыган шакекче сыяктуу нерсе менен таажыланган. Ошондой эле торчо түрүндөгү чагылганкайтаргычтар бар - Фарадей капасынын физикалык принцибине негизделген -, имараттарды толугу менен каптаган жерге туташтырылган металл торчодон турат. Металл түзүмдүү заманбап имарат ошол эле функцияны аткарат, ошондуктан чагылгандын ага кирип, ичинде зыян келтирүү ыктымалдыгы дээрлик нөлгө чейин азаят.
Байланыштуу терминдер: Чагылган