ozon

Gaz śladowy obecny w atmosferze, którego najwyższe stężenia są osiągane między 20 a 25 kilometrami wysokości (ozon stratosferyczny), a także na obszarach miejskich i przemysłowych (ozon troposferyczny). Potocznie mówi się odpowiednio o "dobrym" i "złym" ozonie ze względu na korzystną lub szkodliwą rolę, jaką odgrywa. Cząsteczka ozonu jest trójatomową postacią tlenu. Jest wynikiem połączenia cząsteczki tlenu z wolnym atomem tego samego pierwiastka. Jego wzór chemiczny to O₃, a wśród jego cech wyróżnia się niebieski kolor i intensywny metaliczny zapach, który jest bardzo wyraźnie odczuwalny, gdy występuje burza z silną aktywnością wyładowań atmosferycznych. Pioruny na swojej drodze przez powietrze dysocjują cząsteczki tlenu, pozostawiając wolne atomy tego pierwiastka, które po połączeniu się z innymi niedysocjowanymi cząsteczkami tworzą ozon. Ta właściwość jest powodem jego nazwy, ponieważ ma swoje pochodzenie w greckim terminie ὂζειν (ozein ), co oznacza pachnieć. W troposferze, oprócz powstawania spontanicznego, jest zanieczyszczeniem wtórnym generowanym przez reakcje fotochemiczne, w których NOx i LZO (lotne związki organiczne) łączą się z tlenem. W wysokich stężeniach jest szkodliwy dla zdrowia, będąc silnym utleniaczem i działając również jako gaz cieplarniany. Ozon stratosferyczny, zlokalizowany głównie w ozonosferze, odgrywa ważną rolę w bilansie radiacyjnym stratosfery ze względu na swoją dużą zdolność do pochłaniania promieniowania ultrafioletowego pochodzącego ze Słońca. Tworzy rodzaj tarczy zapobiegającej docieraniu do powierzchni Ziemi najbardziej energetycznej i śmiertelnej frakcji tego promieniowania (typy B i C), co umożliwia życie na Ziemi.