जलवाष्प
हावाको अंश बन्ने रंगहीन सूक्ष्म मात्राको ग्यास, जसले वायुमण्डलीय गतिशीलता र पृथ्वीको ऊर्जा सन्तुलनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। यो मुख्यतया पृथ्वीको सतह ढाकेका ठूला जलराशिहरूको वाष्पीकरणबाट वायुमण्डलमा सामेल हुन्छ, जसमा वनस्पति (वाष्पोत्सर्जन) र, कम मात्रामा, हिउँ र बरफको आवरण (उर्ध्वपातन) को योगदान पनि उल्लेखनीय हुन्छ। यो वायुमण्डलीय अवयवमध्ये स्थान र समय दुवै हिसाबले सबैभन्दा अनियमित वितरण भएको हो। हावामा यसको अनुपात मरुभूमि क्षेत्रमा आयतनको मात्र 0.4% देखि बादलले ढाकिएका वन र उष्णकटिबन्धीय वर्षावनमा 4% सम्म फरक पर्न सक्छ, र वायुमण्डलमा माथि जाँदा निरन्तर घट्दै जान्छ। यो मुख्यतया तल्लो र मध्य क्षोभमण्डलमा केन्द्रित हुन्छ। सूर्यबाट आउने (छोटो तरंग) र पृथ्वीको सतहबाट आउने (लामो तरंग) विकिरण सोस्ने यसको ठूलो क्षमताले यसलाई प्रमुख हरितगृह ग्यास र ग्रहीय स्तरमा तापक्रमको मुख्य नियामक बनाउँछ। लोकप्रिय स्तरमा यसको प्रकृतिबारे ठूलो भ्रम छ, किनकि बादल, तातो पानीको बाफ, वा जाडो हिउँदका दिनमा मुखबाट निस्कने सास सबै जलवाष्प हुन् भन्ने धारणा व्यापक छ। ती सबै अवस्थामा, देखिने कुरा वाष्पबाट तरलमा अवस्था परिवर्तनको परिणाम हो, किनकि ती सबै तत्त्वहरू सूक्ष्म आकारका पानीका थोपाहरूले बनेका हुन्छन्, जो हावामा रहेको जलवाष्पको संघननबाट उत्पन्न भएका हुन्। वायुमण्डलमा रहेको कुल पानी - यसका तीनवटै अवस्थामा - मध्ये 96% जलवाष्प हुन्छ, यद्यपि वायुमण्डलीय माध्यममा यस ग्यासको एक अणुको औसत आयु दस दिन मात्र हुन्छ।
सम्बन्धित शब्दहरू: संतृप्ति