Суу буусу
Абанын курамына кирген жана атмосфералык динамикада жана Жердин энергетикалык балансында маанилүү роль ойногон түссүз із газ. Ал атмосферага негизинен Жердин бетин каптаган чоң суу объекттеринин буулануусу аркылуу кошулат; өсүмдүктөрдөн (эвапотранспирация) жана азыраак даражада кар жана муз катмарынан (сублимация) келген кошумчалар да байкаларлык. Ал атмосферанын эң бирдей эмес бөлүштүрүлгөн компоненти – мейкиндикте да, убакытта да. Абадагы анын үлүшү чөлдүү аймактарда көлөм боюнча араң 0,4%дан булуттуу токойлордо жана тропикалык жамгырлуу токойлордо 4%га чейин өзгөрөт, атмосфера боюнча өйдө көтөрүлгөн сайын үзгүлтүксүз азаят. Ал негизинен төмөнкү жана орто тропосферада топтолгон. Анын күндөн келген (кыска толкун) жана Жердин бетинен келген (узун толкун) нурланууну жутуу жөндөмү чоң, ошондуктан ал көрүнүктүү парник газы жана планетардык масштабдагы температуранын негизги жөнгө салуучусу болуп саналат. Эл арасында анын табиятына байланыштуу чаташуу көп: булуттар, ысык суунун бууланышы же кыш күндөрүндө оозубуз менен чыгарган дем – булардын баары суу буусу деген түшүнүк кеңири таралган. Бул учурлардын баарында байкалган нерсе – буудан суюктукка фазалык өзгөрүүнүн натыйжасы, анткени бул элементтердин баары абадагы суу буусунун конденсациясынан пайда болгон микроскопиялык өлчөмдөгү суу тамчыларынан турат. Атмосферада камтылган сууну – анын үч абалынын каалаганында – эсептегенде, 96%ы суу буусу, бирок бул газдын бир молекуласынын атмосфералык чөйрөдөгү орточо жашоо мөөнөтү он күн гана.
Байланыштуу терминдер: Каныгуу