ionosfera

Atmosferaning taxminan 60-80 km dan 500-1000 km balandlikkacha choʻzilgan, havo ionlashgan qismi boʻlib, unda musbat ionlar va erkin elektronlar harakatlanadi, bu esa uning elektr oʻtkazgich kabi oʻzini tutishiga sabab boʻladi. Ion zichligi muayyan chastota diapazonidagi radiotoʻlqinlarning undan qaytishi uchun yetarlicha yuqori. U sunʼiy yoʻldoshlar tomonidan Yerga yuboriladigan signallarda ham shovqinlarni keltirib chiqaradi. Oʻrta kengliklarda bu atmosfera qatlamidagi ionlanish asosan quyosh radiatsiyasining muayyan UB va rentgen nurlari diapazonlarining yutilishi bilan bogʻliq, yuqori kengliklarda esa u asosan quyosh shamoli olib keladigan va Yerning magnit maydoni qutblar tomon ogʻdiradigan yuqori energiyali zarralar tufayli yuzaga keladi. Ionosfera D, E va F harflari bilan nomlanadigan uch qatlamga boʻlinadi. D qatlami faqat kunduzi mavjud boʻlib, barchasidan eng quyisi hisoblanadi va taxminan 60 km balandlikdan boshlab namoyon boʻla boshlashi mumkin. Uning ustida E qatlami, undan ham yuqorida esa kunduz yoki tun ekanligiga qarab qalinligi oʻzgaruvchan boʻlgan ikki quyi qatlamga (F1 va F2) boʻlinadigan F qatlami joylashgan. Ionosfera qatlamlarining har birining asosiy xususiyatlari ushbu lugʻatning tegishli maqolalarida batafsil tavsiflangan.

Bog‘liq atamalar: D qatlam