Föhn etkisi

Bir hava kütlesinin bir dağ sırasını geçtikten sonra, dağ zirvelerinden vadi tabanına kadar rüzgar altı tarafında alçalırken geçirdiği adyabatik ısınmadan kaynaklanan, çok sıcak, kuru ve türbülanslı bir rüzgara yol açan termodinamik bir olgu; etki en keskin biçimde burada hissedilir. Hava başlangıçta nemlidir ve sıcaklığı, dağ engelini geçtikten sonra sahip olduğundan önemli ölçüde daha düşüktür. Rüzgar üstü tarafında, yükselmeye zorlandığında, hava kademeli olarak soğur ve dağın üst kesiminde bulut oluşumu ve orografik yağış nedeniyle su buharı içeriğinin büyük bir kısmını kaybeder. Bu yükseliş sırasında havanın soğuma hızı, rüzgar altı tarafında yamaç aşağı hızla inerken adyabatik sıkışma yoluyla yaşadığı ısınma hızından daha yüksektir. Sonuç, geçtiği alanlarda sıcaklıkta belirgin bir yükselişe neden olan, üstelik bunu ani ve şiddetli bir biçimde, sert hamlelerle yapan, aşırı ısınmış, kuru bir rüzgardır. Foehn sözcüğü, kökeni Roma mitolojisinde yumuşak batı rüzgarına verilen isim olan Latince favonius sözcüğüne dayanan Almanca föhn teriminin bir varyantıdır. Föhn etkisi ilk olarak, tanımlanan olgunun bir sonucu olarak yüksek sıcaklık dönemlerinin periyodik olarak, kışın ortasında bile, kuzeyden (başlangıçta soğuk) bir rüzgar rejimi altında meydana geldiği İsviçre'de incelenmeye başlanmıştır. Föhn etkisi, dünyada dağ sıralarının hakim akışa dik olarak dizildiği yerlerde özel bir önem kazanır.