Фёны эффект
Уулын нуруугаар гатлаад салхины хоргодох талаар, уулын оргилоос хөндийн ёроол хүртэл бууж ирсэн агаарын массад тохиолддог адиабатын халалтаас үүдэлтэй маш дулаан, хуурай, турбулент салхи үүсгэдэг термодинамик үзэгдэл бөгөөд хөндийн ёроолд хамгийн хүчтэй мэдрэгддэг. Агаар анх чийглэг бөгөөд температур нь уулын саадыг гатласны дараа авах температураас харьцангуй хүйтэн байдаг. Түүний салхи үлээх талд агаар өгсөхөөс өөр аргагүй болж, аажмаар хөргөх бөгөөд уулын дээд хэсэгт үүл ба уулын хур тунадас үүсэх замаар усны уурын агууламжийн ихэнх хэсгээ алддаг. Энэ өгсөлтөд агаарын хөрөх хурд нь салхины хоргодох талаар уруудаж ирэхэд адиабатын шахалтаар халах хурднаас их байдаг. Үр дүнд нь хэт халсан, хуурай салхи үүсч, ороход нь температур мэдэгдэхүйц нэмэгдэж, мөн гэнэт, догшин, хүчтэй шуурганы дайрагдалтай байдаг. Foehn гэдэг үг нь Герман föhn нэр томьёоны хувилбар бөгөөд Ромын домог зүйд зөөлөн баруун салхины нэр болох Латин favonius гэдэг үгээс гаралтай. Фёны эффектийг Швейцарьт анх судалж эхэлсэн бөгөөд тэнд өвлийн дундуур ч гэсэн хойд зүгээс (эхэндээ хүйтэн) салхины дэглэмд дээр тайлбарласан үзэгдлийн үр дүнд өндөр температурын үе үе тохиолддог. Фёны эффект уулын нуруунууд давамгайлсан урсгалд перпендикуляр байрласан дэлхийн газруудад онцгой ач холбогдолтой болдог.