ефект на фен
Термодинамичка појава што предизвикува многу топол, сув и турбулентен ветер, што произлегува од адијабатското загревање што го доживува една воздушна маса откако ќе помине планински венец и ќе се спушти на подветрената страна, од планинските врвови до дното на долините, каде ефектот најостро се чувствува. Воздухот првично е влажен и неговата температура е значително пониска од онаа што ја има на крајот откако ќе ја премине планинската пречка. На наветрената страна од неа, принуден да се искачува, воздухот постепено се лади, губејќи голем дел од содржината на водна пареа во горниот дел од планината, поради формирањето облаци и орографски врнежи. При тоа искачување, брзината на ладење на воздухот е поголема од брзината на загревање што го доживува, преку адијабатска компресија, додека се спушта надолу, на подветрената страна. Резултатот е прегреан, сув ветер, кој предизвикува забележително зголемување на температурата во областите каде надира, правејќи го тоа, покрај тоа, нагло и импетуозно, со насилни ветровни удари. Зборот foehn е варијанта на германскиот термин föhn, со потекло од латинскиот збор favonius, што е името што во римската митологија му се дава на благиот западен ветер. Ефектот на фен почнал да се проучува во Швајцарија, каде периодично се јавуваат епизоди на високи температури како последица на опишаната појава, дури и во средината на зимата, под режим на ветер (првично студен) од север. Ефектот на фен добива посебна важност на оние места во светот каде планинските венци се распоредени нормално на доминантното струење.
Поврзани поими: фен (foehn), фен (föhn)