ปรากฏการณ์เฟิน

ปรากฏการณ์เชิงเทอร์โมไดนามิกส์ที่ก่อให้เกิดลมที่อุ่นมาก แห้ง และปั่นป่วน ซึ่งเป็นผลจากความร้อนแบบอะเดียแบติกที่มวลอากาศได้รับหลังจากข้ามเทือกเขาและลงมาทางด้านปลายลม จากยอดเขาไปจนถึงก้นหุบเขา ซึ่งเป็นจุดที่ผลกระทบรู้สึกได้ชัดเจนที่สุด เดิมทีอากาศมีความชื้นและอุณหภูมิของมันต่ำกว่าที่มันมีหลังจากข้ามสิ่งกีดขวางภูเขาไปแล้วมาก ที่ด้านต้นลมของภูเขา เมื่อถูกบังคับให้ลอยตัวขึ้น อากาศจะค่อย ๆ เย็นลง สูญเสียปริมาณไอน้ำส่วนใหญ่ไปในช่วงบนของภูเขา เนื่องจากการก่อตัวของเมฆและหยาดน้ำฟ้าจากภูมิประเทศ (orographic precipitation) ในการไต่ระดับนั้น อัตราการเย็นลงของอากาศมากกว่าอัตราความร้อนที่มันได้รับผ่านการอัดตัวแบบอะเดียแบติก ขณะที่มันพุ่งลงตามลาดเขาด้านปลายลม ผลลัพธ์คือลมที่ร้อนจัดและแห้ง ซึ่งทำให้อุณหภูมิสูงขึ้นอย่างเห็นได้ชัดในพื้นที่ที่มันพัดผ่านเข้าไป และยิ่งไปกว่านั้นยังเกิดขึ้นอย่างฉับพลันและรุนแรง พร้อมกระโชกลมที่รุนแรง คำว่า foehn เป็นรูปแปรผันของคำเยอรมัน föhn ซึ่งมีต้นกำเนิดจากคำละติน favonius อันเป็นชื่อที่ใช้ในเทพปกรณัมโรมันเรียกลมตะวันตกที่อ่อนโยน ปรากฏการณ์เฟินเริ่มถูกศึกษาในสวิตเซอร์แลนด์ ซึ่งช่วงเวลาที่มีอุณหภูมิสูงเกิดขึ้นเป็นระยะ ๆ อันเป็นผลจากปรากฏการณ์ที่อธิบายมา แม้แต่ในช่วงกลางฤดูหนาว ภายใต้ระบบลม (ซึ่งเดิมทีหนาวเย็น) จากทิศเหนือ ปรากฏการณ์เฟินมีความสำคัญเป็นพิเศษในสถานที่ต่าง ๆ ทั่วโลกที่เทือกเขาวางตัวตั้งฉากกับกระแสลมหลัก