वायुमण्डल
पृथ्वीको (ठोस र तरल) सतहलाई घेरेको ग्यासीय आवरण। परिभाषालाई कुनै पनि खगोलीय पिण्डमा सामान्यीकरण गर्न सकिन्छ, तर यस प्रविष्टिमा हामी पृथ्वीको वायुमण्डलको मात्र चर्चा गर्नेछौं, जसलाई सामान्यतया केवल "वायुमण्डल" भनिन्छ। यो जलवायु प्रणाली बनाउने पाँच उपप्रणालीहरू मध्ये एक हो। यसलाई बनाउने वायु तहहरूमा वितरित हुन्छ, जसको सङ्ख्या विचार गरिएको मापदण्ड अनुसार फरक पर्छ। ठाडो तापक्रम प्रोफाइलका आधारमा, वायुमण्डललाई पाँच स्पष्ट रूपमा परिभाषित तहहरूमा विभाजन गरिन्छ (क्षोभमण्डल, समतापमण्डल, मध्यमण्डल, तापमण्डल र बाह्यमण्डल), जहाँ वैकल्पिक रूपमा ताप वृद्धि र ह्रास हुन्छ। यही वायुमण्डलीय विभाजन प्रचलनमा छ, यद्यपि रासायनिक संरचना वा इलेक्ट्रोनिक संरचना अनुसार अन्य पूरक विभाजनहरू पनि समान रूपमा वैध ढङ्गले स्थापित गर्न सकिन्छ। केही लेखकहरूले वायुमण्डलको माथिल्लो सीमा निश्चित उचाइमा तोकेका भए पनि, त्यस्तो सीमाको कुनै भौतिक अर्थ छैन, किनकि अन्तरिक्षसँगको सीमा धमिलो हुन्छ। माथि जाँदा वायुको घनत्व क्रमशः घट्दै जान्छ, तर कुनै निश्चित तहदेखि माथि यो शून्य हुन्छ भनेर पुष्टि गर्न सकिँदैन। उड्डयन प्रयोजनका लागि वायुमण्डल र बाह्य अन्तरिक्षबीचको सीमा 100 किलोमिटरको उचाइमा तोकिएको छ - जसलाई कार्मान रेखा भनिन्छ -, मौसमविज्ञानमा त्यो सीमा हाम्रो टाउकोभन्दा 300 किलोमिटर माथि राख्ने चलन बढी छ। वायुमण्डलको अधिकांश द्रव्यमान यसको तल्लो भागमा केन्द्रित हुन्छ, जहाँ उचाइसँगै वायुको घनत्व अत्यन्त तीव्र रूपमा घट्छ। त्यो द्रव्यमानको लगभग आधा वायुमण्डलको पहिलो पाँच किलोमिटरमा र 99% पहिलो तीस किलोमिटरमा रहन्छ। त्यहाँदेखि माथि, वायु अत्यन्त पातलो हुन्छ।