kelebek etkisi

Atmosfer gibi doğrusal olmayan (kaotik) dinamik bir sistemin, evriminin başlangıç koşullarına ne kadar büyük bir bağımlılığa sahip olduğunu ortaya koyan davranışı. 1960'ların başında, ABD'de Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde meteorolog ve profesör olan Edward Norton Lorenz (1917-2008) tarafından tesadüfen keşfedilmiştir; 1963 yılında yayımlanan bir makalede bunu duyurmuş, ancak bu makale meteoroloji alanının pek dışına çıkmamıştır. Dünya çapında tanınırlığa, 1972 yılının Aralık ayında, o yılki AAAS (Amerikan Bilimin İlerlemesi Derneği) kongresinde verdiği ve "Brezilya'da Bir Kelebeğin Kanat Çırpışı Teksas'ta Bir Hortum mu Başlatır?" başlıklı bir konferansın ardından kavuşmuştur. Lorenz, atmosferin kaos yasaları tarafından yönetilen bir sistem olduğunu keşfetmişti; bu nedenle gelecekteki davranışını tam bir doğrulukla tahmin edemeyiz. Başlangıç atmosfer durumunu mutlak bir kesinlikle belirleyememe yetersizliğimiz, sistemin öngörülebilirliğine bir sınır koyar. İfade yaygınlaşmıştır ve her şeyin birbirine bağlı olduğunu belirtmek için kullanılır: belirli bir anda ve yerde meydana gelen bir şey, oradan çok uzakta çok farklı ve beklenmedik bir şeyi tetikleyebilir.