ปรากฏการณ์ผีเสื้อขยับปีก

พฤติกรรมของระบบพลวัตแบบไม่เชิงเส้น (โกลาหล) เช่นบรรยากาศ ซึ่งเผยให้เห็นถึงการพึ่งพาอย่างมากของวิวัฒนาการของระบบต่อเงื่อนไขเริ่มต้น ค้นพบโดยบังเอิญในช่วงต้นทศวรรษ 1960 โดยนักอุตุนิยมวิทยาและศาสตราจารย์แห่งสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (MIT) ในสหรัฐอเมริกา เอ็ดเวิร์ด นอร์ตัน ลอเรนซ์ (Edward Norton Lorenz, 1917-2008) เขาเผยแพร่แนวคิดนี้ในบทความ - ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1963 - ซึ่งแทบไม่เป็นที่รู้จักนอกวงการอุตุนิยมวิทยา การยอมรับในระดับโลกมาถึงเขาในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1972 หลังจากการบรรยายที่เขาให้ไว้ในการประชุม AAAS (American Association for the Advancement of Science) ของปีนั้น ในหัวข้อ: "การกระพือปีกของผีเสื้อในบราซิลก่อให้เกิดทอร์นาโดในเท็กซัสได้หรือไม่?" ลอเรนซ์ได้ค้นพบว่าบรรยากาศเป็นระบบที่ถูกควบคุมโดยกฎแห่งความโกลาหล ซึ่งเป็นเหตุผลที่เราไม่สามารถพยากรณ์พฤติกรรมในอนาคตของมันได้อย่างแม่นยำสมบูรณ์ ความไม่สามารถของเราในการกำหนดสถานะเริ่มต้นของบรรยากาศได้อย่างแม่นยำสมบูรณ์ เป็นตัวกำหนดขีดจำกัดของความสามารถในการพยากรณ์ของระบบ สำนวนนี้ได้รับความนิยมแพร่หลายและถูกใช้เพื่อสื่อว่าทุกสิ่งเชื่อมโยงกัน สิ่งที่เกิดขึ้น ณ ขณะและสถานที่หนึ่ง สามารถก่อให้เกิดสิ่งที่แตกต่างและไม่คาดคิดอย่างมากในที่ห่างไกลออกไปได้