φαινόμενο της πεταλούδας

Η συμπεριφορά ενός μη γραμμικού (χαοτικού) δυναμικού συστήματος όπως η ατμόσφαιρα, η οποία αποκαλύπτει τη μεγάλη εξάρτηση που έχει η εξέλιξή του από τις αρχικές συνθήκες. Ανακαλύφθηκε τυχαία, στις αρχές της δεκαετίας του 1960, από τον μετεωρολόγο και καθηγητή στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (MIT), στις ΗΠΑ, Edward Norton Lorenz (1917-2008), ο οποίος το έκανε γνωστό σε ένα άρθρο -που δημοσιεύτηκε το 1963- που μόλις που ξεπέρασε τα όρια του μετεωρολογικού πεδίου. Η παγκόσμια αναγνώριση ήρθε γι' αυτόν τον Δεκέμβριο του 1972, μετά από μια διάλεξη που έδωσε στο συνέδριο της AAAS (American Association for the Advancement of Science) εκείνης της χρονιάς, με τίτλο: "Μπορεί το φτερούγισμα μιας πεταλούδας στη Βραζιλία να προκαλέσει έναν ανεμοστρόβιλο στο Τέξας;". Ο Lorenz είχε ανακαλύψει πώς η ατμόσφαιρα είναι ένα σύστημα που διέπεται από τους νόμους του χάους, γι' αυτό δεν είμαστε σε θέση να προβλέψουμε τη μελλοντική του συμπεριφορά με απόλυτη ακρίβεια. Η αδυναμία μας να καθορίσουμε μια αρχική ατμοσφαιρική κατάσταση με απόλυτη ακρίβεια θέτει ένα όριο στην προβλεψιμότητα του συστήματος. Η έκφραση έχει γίνει δημοφιλής και χρησιμοποιείται για να δηλώσει ότι όλα είναι διασυνδεδεμένα: κάτι που συμβαίνει σε μια δεδομένη στιγμή και τόπο μπορεί να πυροδοτήσει κάτι πολύ διαφορετικό και απροσδόκητο μακριά από εκεί.