hewa ukaa

Moja ya gesi za kiasi kidogo zilizopo angani, ambayo asili yake ni ya asili na pia kutokana na uchomaji wa nishati za kisukuku zenye kaboni nyingi - kama vile mafuta ya petroli, makaa ya mawe, au gesi asilia -, uchomaji wa majani (biomass), pamoja na mabadiliko ya matumizi ya ardhi na baadhi ya shughuli za viwandani. Ni gesi kuu ya joto ya asili ya kibinadamu, ambayo msongamano wake angani umeongezeka kwa kasi kubwa tangu katikati ya karne iliyopita, sambamba na hewa chafu zinazozalishwa na shughuli zetu. Kufikia mwisho wa muongo wa pili wa karne ya 21 inafikia sehemu 415 kwa milioni kwa ujazo. Ni gesi isiyo na rangi, isiyo na harufu, yenye ladha kidogo ya asidi, ambayo kwa msongamano wa juu husababisha kukosa hewa. Haiwaki na huyeyuka katika maji. Muda wake wa kukaa angani ni kati ya miaka 5 na 200. Thamani moja haiwezi kuwekwa, kutokana na utata wa mzunguko wa kaboni, ukiwa na viwango tofauti vya unyonyaji wa gesi vinavyohusiana na michakato tofauti ya asili ya kuiondoa. Fomula yake ya kikemikali ni CO₂ na pia inajulikana kama anhydridi ya kaboni au, kwa jina la kale lisilotumika tena, dioksidi ya kaboni. Katika tafiti za mabadiliko ya tabianchi dhana ya "CO2 sawa" hutumika, ikifafanuliwa kama kiasi cha CO₂ ambacho kingehitajika kutoa nguvu sawa ya mionzi (joto) inayozalishwa na gesi fulani ya joto au mchanganyiko wa gesi kadhaa kama hizo.