ნახშირორჟანგი (CO2)
ატმოსფეროში არსებული ერთ-ერთი კვალი აირი, რომლის წარმოშობა როგორც ბუნებრივია, ისე გამოწვეულია ნახშირბადით მდიდარი წიაღისეული საწვავის - როგორიცაა ნავთობი, ქვანახშირი ან ბუნებრივი აირი - წვით, ბიომასის დაწვით, ასევე მიწათსარგებლობის ცვლილებებითა და გარკვეული სამრეწველო საქმიანობით. ეს არის ანთროპოგენული წარმოშობის მთავარი სათბური გაზი, რომლის ატმოსფერული კონცენტრაცია გასული საუკუნის შუა წლებიდან ძალიან მკვეთრად გაიზარდა, ჩვენი საქმიანობით გამოწვეულ ემისიებთან პარალელურად. XXI საუკუნის მეორე ათწლეულის ბოლოსთვის ის მოცულობით 415 მილიონურ ნაწილს აღწევს. ეს არის უფერო, უსუნო აირი, ოდნავ მჟავე გემოთი, რომელიც მაღალი კონცენტრაციისას დახრჩობას იწვევს. ის არ არის აალებადი და წყალში ხსნადია. მისი ატმოსფეროში დარჩენის დრო 5-დან 200 წლამდე მერყეობს. ერთი მნიშვნელობის დადგენა შეუძლებელია ნახშირბადის ციკლის სირთულის გამო, სადაც აირის შთანთქმის სხვადასხვა სიჩქარეა დაკავშირებული სხვადასხვა ბუნებრივ მოცილების პროცესებთან. მისი ქიმიური ფორმულაა CO2 და ის ასევე ცნობილია როგორც ნახშირმჟავა ანჰიდრიდი ან, ახლა უკვე გამოუყენებელი არქაიზმით, ნახშირბადის ბიოქსიდი. კლიმატის ცვლილების კვლევებში გამოიყენება „ნახშირორჟანგის ეკვივალენტის“ ცნება, რომელიც განისაზღვრება როგორც CO2-ის ის რაოდენობა, რომელიც საჭირო იქნებოდა გარკვეული სათბური გაზის ან რამდენიმე ამ გაზის ნარევის მიერ წარმოქმნილი იგივე რადიაციული ზემოქმედების (გათბობის) განსახორციელებლად.
დაკავშირებული ტერმინები: გლობალური დათბობა, სათბურის ეფექტი, კლიმატის ცვლილება