Шамал розасы

Белгилүү бир убакыт аралыгында аба ырайы станциясында же обсерваторияда өлчөнгөн шамалдын ар кандай багыттарынын салыштырмалуу жыштыктары чагылдырылган жылдыз формасындагы диаграмма. Багыт боюнча топтолгон ылдамдыктын ар кандай диапазондорунун жыштыктары да чагылдырылышы мүмкүн. Тынчтыктарга туура келген пайыз розанын борборундагы тартылган тегеректе белгиленет. Шамал аспаптар менен өлчөнө башташынан алда канча мурун, негизги шамалдардын багыттары менен биринчи шамал розалары түзүлгөн, алар негизинен деңизчилерге деңизде багыт алууга жардам берүү үчүн арналган. Байыркы шамал розалары ар кандай маданияттарда пайда болуп, убакыттын өтүшү менен татаалдашкан. Классикалык доорлордо грек акыны Гомер (б.з.ч. 8-кылым) Одиссеяда төрт негизги шамалдын (Борей, Эвр, Нот жана Зефир) розасына шилтеме кылат, ал төрт башкы тарапка ылайык жайгаштырылган. Философ Аристотель (б.з.ч. 4-кылым) 8 багыттуу розаны, Тимосфен (б.з.ч. 3-кылым) 12 багыттуусун, ал эми рим архитектору Витрувий (б.з.ч. 1-кылым) 24 багыттуусун түзгөн. Бүгүнкү күндө колдонулган 32 чекиттүү роза биринчи жолу майоркалык географ жана картограф Авраам Крескеске (14-кылым) таандык орто кылымдык дүйнө картасында сүрөттөлгөн, бирок кээ бир булактар аны ойлоп табууну ошондой эле майоркалык Рамон Луллго (болжол менен 1232-1315 же 1316) таандык кылышат. Аталган 32 чекиттүү шамал розасы 8 негизги шамалды (төрт башкы тарапты белгилеген жана дагы төртөө каптал шамалдары), 8 жарым шамалды (кошумча) жана 16 чейрек шамалды (quartas) камтыйт.

Байланыштуу терминдер: шамалдын багыты