ផ្កាកុំប៉ាសខ្យល់

ដ្យាក្រាមរាងផ្កាយដែលតំណាងឱ្យប្រេកង់ដែលទាក់ទងនៃទិសដៅខ្យល់ផ្សេងៗដែលវាស់នៅស្ថានីយឧតុនិយមឬមន្ទីរសង្កេតការណ៍ក្នុងរយៈពេលជាក់លាក់មួយ។ ប្រេកង់នៃជួរល្បឿនផ្សេងៗដែលដាក់ជាក្រុមតាមទិសដៅក៏អាចត្រូវបានតំណាងផងដែរ។ ភាគរយដែលត្រូវនឹងពេលស្ងប់ត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុងរង្វង់ដែលគូរនៅកណ្តាលនៃផ្កាកុំប៉ាស។ យូរមកហើយមុនពេលខ្យល់ចាប់ផ្តើមត្រូវបានវាស់ដោយឧបករណ៍ ផ្កាកុំប៉ាសខ្យល់ដំបូងដែលមានទិសដៅនៃខ្យល់ចម្បងៗត្រូវបានបង្កើតឡើង ដែលមានគោលបំណងសំខាន់ជួយអ្នកដើរសមុទ្រក្នុងការកំណត់ទិសនៅសមុទ្រ។ ផ្កាកុំប៉ាសខ្យល់បុរាណលេចឡើងនៅក្នុងវប្បធម៌ផ្សេងៗ ហើយកាន់តែស្មុគស្មាញតាមពេលវេលា។ នៅសម័យបុរាណ កវីក្រិក Homer (សតវត្សទី 8 មុនគ្រិស្តសករាជ) សំដៅក្នុង The Odyssey ទៅលើផ្កាកុំប៉ាសនៃខ្យល់ចម្បងបួន (Boreas, Eurus, Notus និង Zephyrus) ដែលរៀបតាមទិសសំខាន់ទាំងបួន។ ទស្សនវិទូ Aristotle (សតវត្សទី 4 មុនគ្រិស្តសករាជ) បានបង្កើតផ្កាកុំប៉ាស 8 ទិស Timosthenes (សតវត្សទី 3 មុនគ្រិស្តសករាជ) មាន 12 ហើយស្ថាបត្យកររ៉ូម៉ាំង Vitruvius (សតវត្សទី 1 មុនគ្រិស្តសករាជ) មាន 24។ ផ្កាកុំប៉ាស 32 ចំណុចដែលប្រើសព្វថ្ងៃត្រូវបានគូរជាលើកដំបូងនៅលើផែនទីពិភពលោកមជ្ឈិមសម័យដែលសន្មតថាជារបស់ភូគព្ភវិទូនិងអ្នកធ្វើផែនទីម៉ាយអរកា Abraham Cresques (សតវត្សទី 14) ទោះបីប្រភពខ្លះសន្មតការច្នៃប្រឌិតនេះដល់ Ramon Llull ជាជនម៉ាយអរកាដូចគ្នា (ប្រហែល 1232-1315 ឬ 1316) ក៏ដោយ។ ផ្កាកុំប៉ាសខ្យល់ 32 ចំណុចខាងលើរួមមានខ្យល់ចម្បង 8 (បួនសម្គាល់ទិសសំខាន់ និងបួនទៀតជាខ្យល់ចំហៀង) ពាក់កណ្តាលខ្យល់ 8 (collateral) និងមួយភាគបួនខ្យល់ 16 (quartas)។

ពាក្យពាក់ព័ន្ធ: ទិសខ្យល់