ტორნადო

ჰაერის მბრუნავი სვეტი, ძაბრის მსგავსი იერით, დიდი კუთხური სიჩქარით, რომელიც ვერტიკალურად განვითარებული ღრუბლიდან (უმეტეს შემთხვევაში სუპერუჯრედულ ქარიშხალთან დაკავშირებული კუმულონიმბუსიდან) ეშვება და დედამიწის ზედაპირს აღწევს. ის ჩანს კონდენსაციური ძაბრის (რომელიც ყოველთვის არ აღწევს მიწამდე) და იმ მტვრისა და უთვალავი ობიექტის წყალობით, რომლებსაც გავლისას იწოვს და წინასწარ მიწიდან ანგრევს. ეს არის დედამიწაზე წარმოქმნილ ყველა მეტეოროლოგიურ მოვლენას შორის ყველაზე მძვინვარე მეზომასშტაბური მოვლენა; ის, რომელიც ყველაზე მცირე სივრცეში ყველაზე დიდ ენერგიას აგროვებს. მის შიგნით წნევა, სავარაუდოდ, გარეთ არსებულზე 100-დან 200 ჰპა-მდე დაბალია. როგორც მისი ზომა, ისე ხანგრძლივობა ძალიან ცვალებადია. მისი დიამეტრი შეიძლება რამდენიმე მეტრიდან (მიკროტორნადო) რამდენიმე კილომეტრამდე მერყეობდეს ყველაზე განსაკუთრებულ შემთხვევებში. ტიპური დიამეტრი ასი მეტრის რიგისაა. მისი ხანგრძლივობა მცირეა; სულ რამდენიმე წამიდან ერთ საათამდე. მის გარშემო წარმოქმნილი ქარის ნაკადები არაჩვეულებრივია; ყველაზე ინტენსიურ ტორნადოებში დაახლოებით 500 კმ/სთ-ის რიგის, რაც სრულ განადგურებას იწვევს მიწის იმ მთელ ზოლზე, რომელზეც ის გადის (დაშორებები სულ რამდენიმე ასეული მეტრიდან ზოგ შემთხვევაში რამდენიმე ასეულ კილომეტრამდე). მისი გადაადგილების ტიპური სიჩქარე 50-დან 80 კმ/სთ-მდეა. ტორნადოს გავლისას წარმოქმნილი ქარების გარდა, მრავალუჯრედიანი ქარიშხლები და სუპერუჯრედები, რომლებისგანაც ბევრი მათგანი ეშვება, ძლიერ თქეშს, სეტყვას და ელვის ძლიერ აქტივობას იწვევს. ზოგჯერ წარმოიქმნება ე.წ. მრავალგრიგალიანი ტორნადოები, რომელთა მთავარი თავისებურებაა, რომ ისინი ერთდროულად ორ ან მეტ კონდენსაციურ ძაბრს და/ან ნამსხვრევების ღრუბლებს (მტვერი, ტოტები, დამსხვრეული ხის ფიცრები...) წარმოადგენს.