क्षोभमण्डल
वायुमण्डलको तल्लो तह, जो पृथ्वीको सतह - जससँग यो सम्पर्कमा हुन्छ - देखि ट्रोपोपजसम्म फैलिएको हुन्छ, जुन मध्य अक्षांशमा करिब 11 कि.मी. उचाइमा हुन्छ, यद्यपि यसको मोटाइ मौसमी अवस्था र अक्षांशअनुसार फरक पर्छ। यसभित्र उचाइसँगै तापक्रम निकै नियमित रूपमा 6.5°C/कि.मी. को दरले घट्छ (मानक वायुमण्डलका लागि सैद्धान्तिक मान), यद्यपि केही भागमा यसले उल्टो व्यवहार देखाउने इन्भर्सनहरू हुन्छन्। क्षोभमण्डलमा वायुमण्डलको कुल द्रव्यमानको लगभग 80% र सम्पूर्ण जलवाष्पको 99% हुन्छ। तापक्रमजस्तै वायुमण्डलीय चाप पनि यसमा माथि जाँदा घट्छ, र त्यो पनि धेरै तीव्र रूपमा (घाताङ्कीय ह्रास)। करिब 5 कि.मी. उचाइमा चाप समुद्र सतहको चापको लगभग आधा हुन्छ। त्यसभन्दा माथि अक्सिजनको कमीले सास फेर्न गाह्रो हुन्छ। अधिकांश मौसमी घटनाहरू क्षोभमण्डलमा हुन्छन् (वर्षा, तूफान, फ्रन्ट, चक्रवात...), जहाँ हावाको ऊर्ध्व गति मुख्यतया संवहन (भुइँ तातिने) र भू-आकृतिजन्य बलसँग सम्बन्धित हुन्छ। हावाको उथलपुथल, यसको निरन्तर गति, यस तहको मुख्य विशेषतामध्ये एक हो, जसको नाम 1909 मा फ्रान्सेली मौसमविद् लियोन पी. टेसेरेन्क दे बोर (1855-1913) ले यसको परिवर्तनशील प्रकृतिलाई जनाउन प्रस्ताव गरेका थिए। "troposphere" शब्द ग्रीक शब्दहरू τροπος (tropos), अर्थात् मोड, र σϕαιρα (sphaira), अर्थात् गोला, को संयोजनबाट बनेको हो।