ტროპოსფერო

ატმოსფეროს ქვედა ფენა, რომელიც ვრცელდება დედამიწის ზედაპირიდან - რომელთანაც შეხებაშია - ტროპოპაუზამდე, რომელიც საშუალო განედებზე დაახლოებით 11 კმ სიმაღლეზე მდებარეობს, თუმცა მისი სისქე იცვლება მეტეოროლოგიური პირობებისა და განედის მიხედვით. მის ფარგლებში ტემპერატურა სიმაღლესთან ერთად საკმაოდ თანაბრად მცირდება, 6,5°C/კმ სიჩქარით (თეორიული მნიშვნელობა სტანდარტული ატმოსფეროსთვის), თუმცა ზოგიერთ მონაკვეთზე ჩნდება ინვერსიები, სადაც ეს ქცევა შებრუნებულია. ტროპოსფერო შეიცავს ატმოსფეროს მთლიანი მასის დაახლოებით 80%-ს და წყლის ორთქლის 99%-ს. ატმოსფერული წნევა, ტემპერატურის მსგავსად, მასში ასვლისას მცირდება, ამასთან ძალიან სწრაფად (ექსპონენციალური შემცირება). დაახლოებით 5 კმ სიმაღლეზე წნევა ზღვის დონეზე არსებულის დაახლოებით ნახევარია. აქედან ზემოთ ჟანგბადის სიმცირე სუნთქვას ართულებს. მეტეოროლოგიური მოვლენების უმეტესობა ტროპოსფეროში ხდება (წვიმა, ქარიშხლები, ფრონტები, ციკლონები...), ჰაერის ვერტიკალური მოძრაობები კი ძირითადად კონვექციასთან (ნიადაგის გათბობა) და ოროგრაფიულ იძულებასთან არის დაკავშირებული. ჰაერის აღელვება, მისი მუდმივი მოძრაობა, ამ ფენის ერთ-ერთი მთავარი ნიშანია, რომლის სახელწოდება 1909 წელს შემოგვთავაზა ფრანგმა მეტეოროლოგმა ლეონ პ. ტეისერენ დე ბორმა (1855-1913), სწორედ მისი ცვალებადი ბუნების გათვალისწინებით. სიტყვა „ტროპოსფერო“ წარმოიშვა ბერძნული ტერმინების შერწყმით: τροπος (tropos), რაც ნიშნავს შემობრუნებას, და σϕαιρα (sphaira), სფერო.