zarrachali modda

Zarrachali moddani (PM) qisqacha ifodalash usuli. Bu nom havoda muallaq turib, uning ifloslanishiga hissa qoʻshadigan, ham organik, ham noorganik kelib chiqishga ega, suyuq yoki qattiq fazadagi mayda zarrachalar aralashmasiga beriladi. Bu zarrachalar mineral chang, qurum, sulfatlar, nitratlar, silikatlar, kul, gulchang va hokazo kabi juda xilma-xil elementlarni oʻz ichiga oladi. Emissiya manbalari tabiiy (vulqon otilishlari, oʻrmon yongʻinlari) boʻlishi yoki inson faoliyatidan (transport, sanoat, qishloq xoʻjaligi…) kelib chiqishi mumkin. Havo sifati tadqiqotlarida zarrachali modda oʻlchamiga qarab PM10 yoki PM2.5 sifatida tasniflanadi. Birinchi toifa (PM10) diametri 10 dan 2,5 µm gacha boʻlgan yirikroq zarrachalarga, ikkinchisi (PM2.5) esa diametri 2,5 µm dan kichik mayda zarrachalarga toʻgʻri keladi. Soʻnggilari salomatlik uchun eng xavfli hisoblanadi, chunki nafas olinganda ular nafas yoʻllarida ushlanib qolmaydi (PM10 bilan bu sodir boʻladi), balki oʻpka alveolalariga -bronxiolalarning tashqi qismida- yetib borib, qon oqimiga oʻtadi. Soʻnggi yillarda diametri bir mikrondan (1 µm) kichik boʻlgan oʻta mayda zarrachalarga (PM1) bagʻishlangan tadqiqotlar paydo boʻla boshladi. Shuningdek, vulqon kuliga qarang.

Bog‘liq atamalar: Havoning ifloslanishi