შეწონილი ნაწილაკები

ნაწილაკოვანი ნივთიერების (PM) შემოკლებული აღნიშვნა. ეს სახელი ეწოდება თხევად ან მყარ ფაზაში მყოფი წვრილი ნაწილაკების ნარევს, როგორც ორგანული, ისე არაორგანული წარმოშობისას, რომლებიც ჰაერში არიან შეწონილი და მის დაბინძურებას უწყობენ ხელს. ეს ნაწილაკები მოიცავს ძალიან მრავალფეროვან ელემენტებს, როგორიცაა მინერალური მტვერი, მური, სულფატები, ნიტრატები, სილიკატები, ფერფლი, მტვრიანა და ა.შ. ემისიის წყაროები შეიძლება იყოს ბუნებრივი (ვულკანური ამოფრქვევები, ტყის ხანძრები) ან ადამიანის საქმიანობიდან მომდინარე (ტრანსპორტი, მრეწველობა, სოფლის მეურნეობა…). ჰაერის ხარისხის კვლევებში ნაწილაკოვანი ნივთიერება კლასიფიცირდება როგორც PM10 ან PM2.5, მათი ზომის მიხედვით. პირველი კატეგორია (PM10) შეესაბამება უფრო მსხვილ ნაწილაკებს, 10-დან 2,5 µm-მდე დიამეტრით, ხოლო მეორე (PM2.5) მოიცავს წვრილ ნაწილაკებს, 2,5 µm-ზე ნაკლები დიამეტრით. ეს უკანასკნელნი ჯანმრთელობისთვის ყველაზე საშიშია, რადგან ჩასუნთქვისას ისინი სასუნთქ გზებში არ ჩერდებიან (რაც PM10-ის შემთხვევაში ხდება), არამედ აღწევენ ფილტვის ალვეოლებამდე -ბრონქიოლების გარე ნაწილში-, საიდანაც სისხლში გადადიან. ბოლო წლებში გამოჩნდა კვლევები, რომლებიც ეგრეთ წოდებულ ულტრაწვრილ ნაწილაკებზეა (PM1) ორიენტირებული, ერთ მიკრონზე (1 µm) ნაკლები დიამეტრით. იხილეთ აგრეთვე ვულკანური ფერფლი.

დაკავშირებული ტერმინები: ჰაერის დაბინძურება