ဆီးနှင်းလုံးကမ္ဘာ

ကမ္ဘာသည် လွန်ခဲ့သောကာလဝေးတွင် တစ်ခုလုံးရေခဲဖုံးလွှမ်းနေခဲ့သည့် ကာလအမြောက်အမြားရှိခဲ့သည်ဟု အဆိုပြုသော သီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆီးနှင်းလုံးကမ္ဘာဟုလည်းလူသိများသော ဤသီအိုရီကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ် (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု) မှ သုတေသနပညာရှင် ပေါလ် ဟော့ဖ်မန် (Paul Hoffman) နှင့် ဒန်နီရယ် ရှရက် (Daniel Schrag) တို့က ပရိုတိုရိုဇိုအိတ်ခ်ရှင်း (Proterozoic eon) အဆုံး (အထက်ပရီကမ်ဘရီယန်) ၊ ကျောက်လွှာအချို့တွင် ရေခဲသက်သေများ တွေ့ရှိခြင်းကို အခြေခံ၍ တင်ပြခဲ့သည်။ ထိုရှေးဟောင်းရေခဲ၏ ကျန်ရစ်သောအရာများကို ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးတွင် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ကုန်းမြေဒေသနှင့် သမုဒ္ဒရာဒေသတို့ (အီကွေတာဒေသအပါအဝင်) ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးတွင် ရေခဲထူထူများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းသွားခဲ့ကြောင်း ညွှန်ပြသည်၊ ၎င်းသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာပျမ်းမျှအပူချိန်ကို –၅၀°C အထိ ကျဆင်းစေနိုင်ခဲ့သည်။ ဤအလွန်ရေခဲခေတ်များစွာကို လက်ရှိမတိုင်မီနှစ် ၈၀၀ သန်းနှင့် ၅၅၀ သန်းကြား ကာလတစ်ခုတွင် ရက်စွဲသတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။