Смог

Агаар мандлын бохирдол өндөр хот ба үйлдвэрлэлийн орчинд үүсдэг бохир манан. Энэ нэр томьёо нь англи хэлний smoke (утаа) ба fog (манан) гэсэн үгсийн нийлэлтээс үүссэн бөгөөд олон улсад ийм нэрээр нэрлэгддэг. Том хотуудад нөлөөлдөг смог нь голчлон тээврийн хэрэгслээс үүдэлтэй бөгөөд фотохимийн смог гэж нэрлэгддэг. Моторт тээврийн хэрэгсэл дэх нүүрс устөрөгчийн шаталт нь агаарт нүүрстөрөгчийн дутуу ислийн хий ба азотын ислүүд (NOx) (NO нь анхдагч бохирдуулагч, NO2 нь хүчилтөрөгчтэй нийлснээр үүсэх хоёрдогч бохирдуулагч) ялгаруулдаг бөгөөд бусад хийнээс гадна агаар мандалд орох янз бүрийн дэгдэмхий органик нэгдлүүд бас байдаг. Нарны цацрагийн дэргэд хэд хэдэн фотохимийн урвал явагдаж, озон зэрэг олон тооны шинэ хортой бодис (хоёрдогч бохирдуулагч) үүсгэдэг бөгөөд энэ нь орчныг аажмаар үүлэрхэг болгож, үзэгдэх орчныг бууруулж, бүх хотыг бүрхсэн бор өнгөтэй бөмбөгөр маягийн (үүнийг ингэж нэрлэдэг) тогтоц үүсгэдэг. Түүний байдал нь нүд ба амьсгалын замыг цочроож, олон хүнд ринит, бронхит, астма эсвэл уушгины үрэвсэл зэрэг өвчин үүсгэдэг. Тогтвортой антициклоны нөхцөл, ялангуяа өвлийн улиралд дулааны инверс байх, нарны гэрэлтэлт өндөр, салхи бараг байхгүй үед фотохимийн смог үүсч, аажмаар нэмэгдэхэд тусалдаг. Смог-ийн өөр нэг төрөл бол үйлдвэрлэлийн смог бөгөөд үүнийг саарал эсвэл хүхрийн смог гэж бас нэрлэдэг ба үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаанаас гарсан хэсгүүд ба хийн бохирдуулагчийн ялгаралтай холбоотой. Үйлдвэр, дулааны цахилгаан станц болон зарим хотод нүүрс шатаах нь тортог ба хүхрийн давхар исэл (түүнээс хүхрийн хүчил ба янз бүрийн сульфат зэрэг бусад бодис)-ыг агаар мандалд ялгаруулах гол эх үүсвэр бөгөөд тэдгээр нь манангийн усны дуслуудад орсноор өндөр бохирдуулалттай дээр дурдсан үйлдвэрлэлийн смог-ийг үүсгэдэг.

Холбогдох нэр томьёо: Агаарын бохирдол