smog

Ingurune hiritar eta industrialetan sortzen den laino zikina, atmosfera-kutsadura handia dagoen tokietan. Terminoa ingelesezko smoke (kea) eta fog (lainoa) hitzen batasunetik sortzen da, eta horrela ezagutzen da nazioartean, nahiz eta gaztelaniaz esmog eta neblumo (azken hau gutxi erabilia) formak existitzen diren. Hiri handiei eragiten dien smog-a batez ere trafikoak eragiten du, eta smog fotokimiko izenez ezagutzen da. Motordun ibilgailuetako hidrokarburoen errekuntzak karbono monoxidoa eta nitrogeno-oxidoak (NO_x ) (NO kutsatzaile primario gisa eta NO₂ sekundario gisa, oxigenoarekin konbinatzean sortzen dena) igortzen ditu airera, beste gas batzuen artean, atmosferara sartzen diren hainbat konposatu organiko lurrunkorrez gain. Eguzki-erradiazioaren presentzian, hainbat erreakzio fotokimiko gertatzen dira, substantzia kaltegarri berri kopuru handiak sortzen dituztenak (kutsatzaile sekundarioak), hala nola ozonoa, eta horrek giroa lausotu egiten du, ikusgarritasuna murriztuz eta hiri osoa estaltzen duen itxura marroixkako txapel modukoa (horrela deitzen zaio) osatuz. Bere presentziak begiak eta arnas-bideak irritatzen ditu, jende askorengan errinitisa, bronkitisa, asma edo pneumonia bezalako gaixotasunak eraginez. Egoera antizikloniko iraunkorrek, bereziki neguan, tenperatura-inbertsio batekin, eguzki-erradiazio handiarekin eta haize gutxi jotzen duenean, smog fotokimikoaren sorrera eta hazkunde progresiboa laguntzen dute. Beste smog mota bat industriala da -smog gris edo sulfuroso izenez ere ezaguna-, industria-jarduerek eragindako partikula- eta gas-kutsatzaileen igorpenen ondorioz. Ikatzaren errekuntza fabriketan, zentral termikoetan eta zenbait hiritan da airera galarrak eta sufre dioxidoa igortzeko iturri nagusia (eta hortik, azido sulfurikoa eta sulfato desberdinak bezalako beste substantzia batzuk), eta hori laino baten ur-tantatxoetara gehitzean, aipatutako smog industriala sortzen da, oso kutsatzailea.