वायुमण्डलीय नदी

वायुमण्डलको तल्लो भागमा बग्ने अपेक्षाकृत साँघुरो गलियारा वा मार्गजस्तो संरचना, जसले उष्णकटिबन्धीय र उपोष्णकटिबन्धीय क्षेत्रबाट मध्यम र उच्च अक्षांशतर्फ ठूलो मात्रामा जलवाष्प ढुवानी गर्छ। यो अपेक्षाकृत नयाँ शब्द हो, किनभने यो 1990 को दशकको सुरुतिर मात्र अमेरिकामा प्रचलनमा आएको हो। वायुमण्डलीय नदीहरू सयौँ किलोमिटर चौडा र हजारौँ किलोमिटर लामा हुन्छन्। तिनीहरूले जलचक्रमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्, किनभने वायुमण्डलमा जलवाष्पको क्षैतिज ढुवानीको मुख्य संयन्त्र तिनै हुन्। औसतमा, पृथ्वीमा एकैसाथ करिब एक दर्जन यस्ता नदी हुन्छन्, जसमध्ये प्रत्येकले (ग्यास अवस्थामा) एमाजन नदीको प्रवाहभन्दा बढी मात्रामा पानी सार्छ। यिनीहरू चिसो फ्रन्ट र मध्य अक्षांशका न्यून चाप प्रणालीहरूभन्दा अगाडि उत्पन्न हुने न्यून तहको जेट धाराहरूसँग सम्बन्धित छन्, र तिनको सम्पर्कमा आउने महादेशीय क्षेत्रहरू, जस्तै अमेरिकाको पश्चिमी तट, युरोपको एट्लान्टिक मोहोडा र उत्तर अफ्रिकामा तीव्र, लगातार वर्षाका सम्भावित पूर्वसंकेतक र उत्पादक हुन्। तिनीहरूसँग जोडिएको र पहाडहरूको भू-आकृतिक बलले बढाएको वर्षा कहिलेकाहीँ विनाशकारी बाढीमा पुग्छ।