гелиограф / офтобнигор
Асбоби метеорологӣ, ки онро гелиофанограф низ меноманд, имкон медиҳад сабти ҳаррӯзаи фосилаҳои вақте ба даст оварда шавад, ки дар он радиатсияи офтобӣ бевосита мерасад ё, дар сурати набудани ин, бо шиддати кофӣ ба сатҳи Замин мерасад, ки сояҳои возеҳ ба вуҷуд оварад. Ҳолати охирин вақте рух медиҳад, ки дар осмон қабати борики абрҳои баланд бошад. Гелиографе, ки дар расадхонаҳои обуҳавошинослӣ бештар истифода мешавад, навъи Кэмпбелл-Стокс аст; ба шарафи Ҷон Фрэнсис Кэмпбелл (1822-1885), ки онро дар соли 1853 ихтироъ кард, ва Ҷорҷ Габриел Стокс (1819-1903), ки онро дар соли 1879 такмил дод, номгузорӣ шудааст. Унсури асосии он кураи шишагии пурра бо диаметри 96 мм аст, ки болои пояи филизии шакли сегменти курравӣ насб шудааст, ки дар болои он, миёни ду ҷӯйча, найчаи картонии даражабандишуда бо соатҳои чопшуда гузошта мешавад. Кура ҳамчун линзаи ҷамъкунанда амал мекунад, новобаста аз самте, ки нури офтоб аз он мерасад. Вақте офтоб аз болои уфуқ мебарояд, рӯшноӣ ба кура мерасад ва он нурҳоро ба як нуқтаи корт мутамарказ карда, онро месӯзонад. Ҳангоми боло рафтани офтоб нуқтаи мутамарказшавӣ тағйир ёфта, дар рӯи найча изи сӯхта ташкил медиҳад, ки танҳо дар вақти аз абрҳо пӯшида шудани офтоб қатъ мешавад. Се мавқеи гуногун ҳастанд, ки найчаи картониро дар онҳо мустаҳкам кардан мумкин аст, инчунин се намунаи гуногуни найча (як рост, як каҷи кӯтоҳ ва як каҷи дароз), зеро вобаста ба фасли сол офтоб ба баландии бештар ё камтар аз болои уфуқ мерасад, ки моилии масири он нисбат ба замин низ тағйир меёбад. Ҳар рӯз дар гелиограф найча гузошта мешавад, ки дар он соатҳои офтобӣ сабт мегарданд.
Истилоҳоти марбут: Инсолясия