Хелиограф / мерач на сончев сјај

Метеоролошки инструмент, познат и како хелиофанограф, што овозможува добивање дневен запис на временските интервали во кои сончевото зрачење директно паѓа или, во спротивно, ја достигнува површината на Земјата со доволен интензитет за да создаде добро дефинирани сенки. Оваа последна околност се јавува кога на небото има тенок слој висок облак. Хелиографот најчесто користен во метеоролошките опсерватории е таканаречениот тип Кембел-Стокс; наречен во чест на Џон Френсис Кембел (1822-1885), кој го измислил во 1853 година, и Џорџ Габриел Стокс (1819-1903), кој го усовршил во 1879 година. Неговиот главен елемент е цврста стаклена сфера со дијаметар од 96 мм, монтирана на метална потпора во облик на сферна калота, на која се поставува, вметната меѓу две жлебови, градуирана картонска лента со испечатени часови. Сферата делува како собирна леќа, без оглед на правецот од кој паѓа сончевата светлина. Кога сонцето ќе се појави над хоризонтот, светлината ја погодува сферата и таа ги концентрира зраците во една точка на картонот, горејќи го. Како што сонцето се искачува, точката на конвергенција се менува и формира јагленосан траг на лентата, кој се прекинува само во времето додека сонцето е покриено со облаци. Постојат три различни положби во кои може да се зацврсти картонската лента, како и три различни модели на ленти (права, кратка свиткана и долга свиткана), бидејќи во зависност од периодот од годината сонцето достигнува поголема или помала висина над хоризонтот, при што се менува и наклонот на неговата патека во однос на земјата. Секој ден во хелиографот се става по една лента, на која се бележат часовите на сончев сјај.

Поврзани поими: Инсолација