အပူပိတ်လွှမ်းသက်ရောက်မှု (Greenhouse effect)

ဓာတ်ငွေ့များနှင့် အေရိုဆောလ်များနှစ်ခုစလုံးက ကမ္ဘာမြေ၏ အနီရောင်ခြည် (long-wave) ကို အသားတင်စုပ်ယူမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လေထုအောက်ပိုင်း ပူနွေးလာခြင်းဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သဘာဝအလိုက် ဖြစ်ပေါ်သော အပူပိတ်လွှမ်းသက်ရောက်မှု ရှိနေသော်လည်း (၎င်းကို အခြားဂြိုလ်များ၏ လေထုများသို့လည်း တိုးချဲ့နိုင်သည်)၊ လက်ရှိရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ဤအသုံးအနှုန်းသည် လူသားများ၏ ရုန်းချာလောင်စာနှင့် ဇီဝထုများ အလုံးအရင်းလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် - CO₂ ကို ဦးဆောင်ကာ - လေထုအတွင်းရှိ အပူပိတ်လွှမ်းဓာတ်ငွေ့များ၏ ပါဝင်မှုနှုန်း တိုးလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ထပ်ဆောင်းအပူနွေးမှုကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဤအကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေဒီယေးရှင်းအားဖွင့်တင်းမှု (radiative forcing) သည် ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်၏ ပျမ်းမျှကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအပူချိန် တိုးလာခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ယခုတိုင် အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ မရောက်ရှိသေးပါ။ ပြင်သစ်သင်္ချာပညာရှင်နှင့် ရူပဗေဒပညာရှင် Jean-Baptiste Joseph Fourier (1768-1830) သည် ကမ္ဘာမြေသည် အပူများကို ဟော့ဟောက်စ်တစ်ခုနှင့် ဆင်တူသောနည်းဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည်ဟု (၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင်) ပထမဆုံးစဉ်းစားခဲ့သော သိပ္ပံပညာရှင်ဖြစ်သည်။ ထိုတူညီမှုသည် လုံးဝမှန်ကန်မှုမရှိပါ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဟော့ဟောက်စ်ငယ်၏ မှန်သည် နေရောင်ခြည် (short-wave) အတွက် ပွင့်လင်းသော်လည်း ၎င်း၏အတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်သော အနီရောင်ခြည် (short-wave, long-wave) - အပူချိန်တက်လာခြင်းကို ဖြစ်စေသော - အတွက် မှောင်မိုက်ကာလုံခြုံသည်၊ လေထု၏ကိစ္စတွင်မူ၊ ကမ္ဘာမြေရောင်ခြည် (အနီရောင်ခြည်၊ long-wave) ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ အပူပိတ်လွှမ်းဓာတ်ငွေ့များက ထိန်းသိမ်းထားပြီး ကျန်အပိုင်းကို အာကာသထဲသို့ လွတ်မြောက်သွားစေသည်။