သက်တံ့

ဤသည်ကား လေထုတွင်ဖြစ်ပေါ်သော အလင်းရောင်ဆိုင်ရာဖြစ်ရပ်များအနက် အသိအများဆုံးနှင့် အထင်ကရဆုံးဖြစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း သံသယဖြစ်စရာမရှိပါ။ ဤဖြစ်ရပ်၏အမည်သည် ရှေးဟောင်းဂရိတွင် နတ်ဘုရားများ၏စာပို့သူဟုယူဆထားသော ဒေဝီအိုင်းရစ် (Iris) ကိုရည်ညွှန်းသည်။ နတ်ဘုရားများနေထိုင်ရာ အောလံပတ်စ်တောင်နှင့် လူသားများနေထိုင်ရာ ကမ္ဘာမြေကြီးကြားတွင် သူမ၏ သွားလာမှုကို သက်တံ့တွင် ကောင်းစွာဖော်ပြထားပြီး၊ ကောင်းကင်နှင့်မြေကြီးကြား ၎င်း၏ ထင်ရှားသောဆက်စပ်မှုကိုလည်း ပြသည်။ ၎င်းကို အလွှာစပ်ပတ်လျက် ထပ်ဆင့်နေသော အာခ်ခ်လေးများ (concentric arcs) စုစည်းမှုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့်၊ အလင်း၏မြင်နိုင်သောရောင်စဉ်အားလုံးကို ပြသောကြီးမားသည့် ထက်ဝန်းကျင်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော အရောင်တောက်ပသောအကျယ်တစ်ခု (သို့) ၎င်းအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ အနီရောင်သည် သက်တံ့၏အပေါ်ဆုံးအနားတွင် ပေါ်ပြီး၊ ခရမ်းရောင်သည် အောက်ဆုံးအနားတွင် ပေါ်သည်။ ဤဖော်ပြချက်သည် ပထမ (သို့) အဓိကသက်တံ့နှင့်သက်ဆိုင်သော်လည်း၊ တစ်ခါတစ်ရံ ဒုတိယသက်တံ့နှင့် အပိုအာခ်များ (supernumerary arcs) ကိုလည်း တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ၎င်းအားလုံး၏ ပေါ်ပေါက်မှုသည် နေ (သို့) လမှအလင်းထိုးနေသော မိုးရေစက်များ၏ကန့်လန့်ကာကို အလင်းရောင်ဖြတ်သန်းသွားစဉ် ဖြစ်ပေါ်သော အလင်းကျိုးခြင်း (refraction)၊ ရောင်ပြန်ခြင်း (reflection)၊ ခွဲခြင်း (diffraction) နှင့် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ခြင်း (interference) ဖြစ်ရပ်များကြောင့်ဖြစ်သည်။ သက်တံ့၏ရောင်စဉ်ခုနစ်မျိုးကို ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသော်လည်း၊ အမှန်တကယ်တွင် ထိုအရောင်စုံအကျယ်သည် အဆက်မပြတ် (continuum) တစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုကဲ့သို့ခွဲခြားခြင်းသည် စိတ်ကြိုက်ခွဲခြားခြင်းသာဖြစ်သည်။