radar meteorologikoa
Xede meteorologikoekin erabiltzen den radarra. RADAR terminoa RAdio Detecting And Ranging ingelesezko esapidearen akronimoa da (irrati bidezko detekzioa eta lokalizazioa). Hasieran maiuskulaz idatzitako sigla gisa erabiltzen bazen ere, hitz arrunt gisa hizkuntzan integratzen joan da (radar), DANA-rekin (dana) gertatzen ari den bezala. Tresna hau helburu militarrekin erabiltzen hasi zen Bigarren Mundu Gerran, aurreko urteetan garatu ondoren, nazionalitate ezberdinetako zientzialari eta ingeniarien ekarpenei esker. Hegazkin militarrek instalatuta zeramatzaten radarrek, etsaien aireontzien kokapenak lokalizatzeaz gain, airean zeuden meteoroetatik zetozen seinaleak ere hautematen zituzten. Gerra militarra amaitu ondoren, AEBetako Indar Armatuentzat lan egiten zuten zientzialari batzuk radar-seinale haien aplikazio zibil posibleak garatzen hasi ziren. 1970eko hamarkadatik aurrera hasi ziren radar-sare lehenak ezartzen, hainbat Zerbitzu Meteorologikok mantenduta. Urteak igaro ahala, radar meteorologikoak modernizatzen joan ziren, atmosferan dauden prezipitazio-elementuen ikuspegi hiruzkoitza lortzea ahalbidetuz. Zenbait gailuk, gainera, tantek eta kazkabarrek radarraren posizio finkoarekiko duten desplazamendu-abiadura ondorioztatzea ahalbidetzen dute (radar Doppler-a). Radarra antena biratzaile baten bidez norabide guztietan mikrouhin-pultsuak igortzen dituen tresna da, horretarako altuera desberdinetan barridura sail bat eginez, bere inguruko 360º estaliz. 1 eta 30 cm arteko uhin-luzera tartean lan egiten du. Igorritako seinalea (aipatutako mikrouhinen izpi estu bat) hainbat megawatteko potentziarekin transmititzen da, elkarren artean mikrosegundo gutxi batzuetara bereizitako pultsu segida baten bidez. Izpi horiek beren ibilbide atmosferikoan tantak eta kazkabarrak zeharkatzen dituzten heinean, norabide guztietan sakabanatzen dira, eta horietako zati bat radarrera itzultzen da, hartzaile baten bidez jasoa izanik. Pultsu bakoitzaren igorpenaren eta harreraren artean igarotako denborak jakinarazten du zein distantziatan dauden helburuak. Tresnak hartutako itzulera-seinale guztietatik lortutako informazioa prozesatu eta irudi bihurtzen da, horrek -radarraren kokapenaren inguruan- oihartzunak sortzen dituzten guneen banaketa espaziala ikustea ahalbidetuz. Radarrak ez du zuzenean prezipitazioaren intentsitatea neurtzen, nahiz eta irudi horiek hala pentsatzera eraman gaitzaketen. Askotan oihartzun faltsuak sortzen dira, iragarleek bereizten jakin behar dituztenak. Errorearen iturriak oso askotarikoak izan daitezke: tresnaren kalibrazioan huts egitetik hasi eta oztopoen presentziara arte (radarrak orokorrean lurraldeko toki garaietan kokatzen badira ere, horizonte garbiarekin), edo baita zenbait oihartzunetan prezipitazioaren gainestimazioetara ere. Radar-irudietan kolore-eskala bat erabiltzen da. Ohikoa da urdina eta berdea oihartzun ahulenei esleitzea (tanta txikiei dagozkienak) eta gorria eta magenta seinale itzuli indartsuenei (kazkabarrak eta tanta handiak). Kolore bakoitzak islapen-maila bat adierazten du, guztiak dezibelioetan (dBZ) neurtuta.