Stratosfer

Orta enlemlerde yaklaşık 11 ile 50 kilometre yükseklik arasında uzanan, troposfer ile mezosfer arasında yer alan bir atmosfer katmanı. İçinde neredeyse hiç dikey hava hareketi yoktur; yatay hareket hakimdir. Rüzgarlar yoğun biçimde eser. Alt kısmında sıcaklık yükseklikle neredeyse hiç değişmezken - izotermal alt katman -, biraz daha yukarıda hızla artmaya başlar. Bu artış, maksimum konsantrasyonuna yaklaşık 25 kilometre yükseklikte ulaşan ve güneş ultraviyole radyasyonunun büyük bir kısmını çok etkili biçimde soğurarak havanın ısınmasına yol açan ozon moleküllerinin varlığından kaynaklanır. Stratosfer, belirgin atmosferik kararlılığa sahip bir katmandır. Alt sınırında - tropopoz - sıcaklık genellikle –50 ile –60°C arasında değişirken, en üst kısmında - stratopoz - 0°C civarında seyreder. 19. yüzyılın son on yılında başlayan sonda balonu fırlatmaları sayesinde, içinde meydana gelen belirgin termal ters çevrilme tespit edilerek bu katmanın varlığı ilk kez ortaya konmuştur. Fransız meteorolog Léon Teisserenc de Bort (1855-1913), 1898 yılında bunun kâşifi olmuştur, ancak keşif ancak 1902 yılında kamuoyuna duyurulmuştur.