စထရက်တိုစ်ဖီးယား

ထရိုပိုစ်ဖီးယားနှင့် မီဆိုစ်ဖီးယားကြားရှိ လေထုလွှာတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ အလယ်လတ်ဒေသများတွင် အနံအားဖြင့် အမြင့် ၁၁ မှ ၅၀ ကီလိုမီတာအထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ ၎င်းအတွင်းတွင် ဒေါင်လိုက်လေရွေ့လျားမှု ဟူ၍ ခဲယဉ်းစွာသာရှိပြီး၊ အလျားလိုက်ရွေ့လျားမှုက ကြီးစိုးသည်။ လေများသည် ပြင်းထန်စွာတိုက်ခတ်သည်။ ၎င်း၏ အောက်ခြေပိုင်းတွင် အပူချိန်သည် အမြင့်နှင့်အတူ များစွာမပြောင်းလဲသော်လည်း - အိုင်ဆိုသာမယ်လ် လွှာခွဲ (isothermal sublayer) -၊ အနည်းငယ်ပိုမြင့်လာသော်၊ ၎င်းသည် လျင်မြန်စွာတိုးလာစတင်သည်။ ထိုတိုးလာမှုသည် အိုဇုန်းအမူလီကျူးများ ရှိနေခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုဓာတ်ငွေ့သည် အမြင့် ၂၅ ကီလိုမီတာခန့်တွင် အများဆုံးထူထပ်မှုသို့ရောက်ရှိကာ၊ နေရောင်ခြည်ရှိ အယ်လ်ထရာဗိုင်အိုလက်လိပ်ခြည်ကို အလွန်ထိရောက်စွာစုပ်ယူပြီး၊ ရလဒ်အနေနှင့် လေပူလာသည်။ စထရက်တိုစ်ဖီးယားသည် သိသာထင်ရှားသော လေထုတည်ငြိမ်မှုရှိသည့် လွှာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏အနိမ့်ဆုံးအကန့်အသတ်တွင် - ထရိုပိုပေါ့ (tropopause) - အပူချိန်သည် ယေဘုယျအားဖြင့် –50 မှ –60°C အကြားတွင်ရှိသော်လည်း၊ ၎င်း၏အမြင့်ဆုံးအပိုင်းတွင် - စထရက်တိုပေါ့ (stratopause) - ၎င်းသည် 0°C ဝန်းကျင်၌ရှိသည်။ ၁၉ ရာစုနောက်ဆုံးဆယ်စုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော လေရူးတိုင်ချက် (sounding) ဗ​လွန်များပျံသန်းစေမှုကြောင့်၊ ဤလွှာ၏တည်ရှိမှုကို ပထမဆုံးသတ်မှတ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းအတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် သိသာထင်ရှားသော အပူချိန်ပြောင်းပြန်ဖြစ်မှု (thermal inversion) ကိုတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ပြင်သစ်မိုးလေဝသပညာရှင် Léon Teisserenc de Bort (1855-1913) သည် ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် ၎င်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူဖြစ်သော်လည်း၊ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်ကို ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင်မှသာ လူသိရှင်ကြားထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။